Etiket: Mülakat

Çalışırken iş değiştirenlerin mülakatlarında sıkça sorulan klişeler… 

İş hayatı başlı başına bir girdap olsa da ender nezihlerde var. Dışarıda pazarlamasını harikulade yapıp mali bilançosu görünmez kahramanlara emanet, kofti işletmelerde… Senede iki defa kendi belirlediği yerlerde ücretsiz izne gönderende hak edişin yıllık iznin olmasına rağmen eksik personel, iş yetişmesi önceliktir biz aileyiz diyerek aileni sana öteleten de… 

Her kriz bir fırsattır denilse de bazen, fırsatlar da kriz olarak hayatın olağan akışında kendine yer edinebiliyor.  Cennet ülkemizde Türk milleti olarak genellikle, belediyede temizlik işçisi olarak bir işe girmek için dahi başta mahalle muhtarı olmak üzere bir çok kişiye yüz görümlülüğü vermek gerekse de, başlanılan o işte eskiden yıllarca kalınır, emekli olunurdu.  

Şimdinin genç jenerasyonu dinamik bir çalışma biçimi benimsiyor. En son 90’  lı yıllarda doğanlarla (Y kuşağının mirasçıları aslında bana göre kara kuşak) hatıralaşan disiplin ve ben bu işi ne olursa olsun başarmalı ve direnerek, çalışıp emek ve alın teri ile kazancımı kazanmalıyım. İstisnalar harici, zihniyetinden kolay para, kolay iş değiştirme, arkadaşım işten ayrıldı bende ayrılmalıyım mantığına dönüştüğü ama az  fakat öz bir Z kuşağı neslinin de daha özgür iş hayatının çok yönlü personel algısına rağmen, benim istediğim olmazsa çalışmam nazımcılardan oluşan, en ufak iş yoğunluğunda işyerine istifa ediyorum bile diyemeden giderek tanıdığımız yiten milenyumcularımız… 

Gençliğe güvenen liderin gençliğin heva ve fırsatlara açık halleri bir dönem yaşı ilerledi daha genç kadrolara yer açmak için işinden edilen emekli olan tecrübeli kadrolara ihtiyacın ne kadar anlamlı olduğunu bir kez daha gösterime girmesine vesile oldu.  

Her iş devam etmelidir, aksi hali olağan her akışa aykırıdır ve yahut imitasyon ile devamı gerekir. Olmayışı doğal akışına aykırıdır. İş değişikliği veya pozisyon değişikliği dahi olsa, her boşluk kan değişimi gerektirir. Bu da bir sonraki iş mülakatında size yeni bir pozisyonun açılışını ifade eder. 

  • Sizi tanımak istiyoruz, neleri ne için hangi isimlerle yaptınız ? İş dışında anlatmak istediğiniz sizi diğer adaylardan ayıran bir niteliğiniz var mı ?  

Malumun ilanı yeni mezunuz veya staj dışında 2 – 3 farklı noktada lise aşkları gibi kısa süreli tecrübe edindik. Ve asıl olan geleceğimizi şekillendirecek kariyer adımlarımızı attığımız yeni işinize kavuşmanızdır.  

İşte burada halk arasında CV olarak bilinen öz gelmişiniz ve geçmişiniz  devreye giriyor. Bugünden önce neler yaptınız geldiğiniz nokta, öz geçmişiniz ise, bugüne kadar kendinize yaptığınız akademik eğitimler kurslar haricinde kalan iş tecrübelerinizdir. 

Görüşmeyi yapan insanlar farklı deneyimleri, hobileri duymayı hikayeleri tanımayı yaşanan tecrübeleri duymayı çok severler. Benim yazılarım gibi bol virgüllü bir görüşme yapmadığınız sürece kısa net anlaşılır ama bir o kadar da açıklayıcı oluşunuz size kazanım olarak geri dönecektir.  

Başlangıçta, sempatizim inancıyla başlayıp neden burada olduğunuzu doğru kodlamanız, orta şeritlerde ise mesleki deneyimlerinizi anlatmalısınız. Burada yapılan en ciddi iletişim kazası sayfalarca süslü kelime ve sosyal medya içerik uzmanı gibi uzun uzun açıklanan sizi mülakata dahi davet etmeleri için gerekli merak ve fırsatın oluşmasına izin vermeyen çok detaylı ÖZ GEÇİŞLERİ anlattığınız destansı CV’ lerinizdir. 

Patronun ve sizin harika sonlu bir iş görüşmesinde bulunmak istiyorsanız, doğru vurguyu doğru yerde yapmalı. Başvurduğunuz şirketin varsa yan şirketleri dahil, tüm süreçlerini misyon ve de vizyonunu da hatim etmelisiniz.  

 Eğer kobi ise, ne iş olsa yaparım abi derken, kurumsal bir organizasyon ise başvurulan pozisyona göre  öz geçmiş hazırlanmalıdır. Geçmişte yaptığınız işe göre başvuru yapmanız her zaman önemlidir. Bunun için SGK da doğru meslek kodlarının verilmiş olması sizin açınızdan çok ciddi bir avantaj ve tecrübe kanıtlama aracıdır. 

Bir iş görüşmesi için çeşitli aşamalar vardır fakat, canım ülkemde insan kaynakları müdürü ünvanı’ nın kartvizit dışında kalan kısmını personel sayısı ile doldurulmaya çalışıldığı bir iş kariyer sisteminde ön görüşme sonrası ender de olsa, çevrimiçi bir sınav uygulaması ile evrak toparlama maratonuna katıldığımız bir macera olarak nitelendirebiliriz. Maalesef sizi değerlendirmesini bekledikleriniz sizden daha az niteliklere sahip olduğunda ama kendilerini “dük, Marki, kont, vikont ve baron” olarak tanımladıklarında iletişin ana ögesi olan dönüte cevap alınamamaktadır.  

Ama siz yine de sancağınızı şahlandırın, onbaşı gibi sizi dinleyenlere karşı yaptığınız mesleğe olan inancınızı ve ilgi duymanızdaki sizi bu görüşme odasına getiren olaylar ve bu yolda aldığınız eğitimlerden bahsedin. Hikayeleştirme yapılarak anlatılan bu anlatım türünde, eğitiminizin ve eski şirketinizin uzmanlaştığı konularda kendinizi nasıl geliştirdiğinizi yeni şirketinizde farklı olarak kendinizi nasıl geliştirmek istediğinizi konu sektör ikileminin tek bir uçta uzanan bir doğrultu gibi kariyer çizginizdeki anlamlandırarak aranan aday benim diyebilendir şeklinde noktayı altın sembollerle bezeyin. 

Eğitime olan açlığınızı hangi okullar için hangi çabalar verdiğinizi en güncel verilerle en verimli eğitimi nasıl sağladığınızı meslek konusunda geçilen aşamaları gruplandırarak ama çok fazla detaya girmeden tüm ana başlıklar üzerinden sunabilirsiniz.  

Ülkemizde bir çok şirket bir çalışanının önerdiği beraber farklı bir şirket kültüründe çalıştığı kişi ile çalışmak ister. Çünkü kontrol edilebilir çalışan neyi nasıl yapacağı bilinen personel eski köye yeni adet getirerek  bu iş aslında böylede yapılabilir diyerek omurgası oturduğu zannedilen işletme sistemini angarya ünvanlar’dan çok uygulanabilirlik düzeyine kademe atlatmayı denemez. Yine de bazı noktalarda REFERANS HAMİLİ KART YAKININIZ olabilir. İşte adını söylediğiniz kişi var olduğu sürece sizde var olabilirsiniz.  Ve daha da önemlisi sizi öneren kişinin adından öte, NASIL BİLİRDİNİZ ? Sorusuna cevap alabilmeleridir. 

Malumunuz NASIL BİLİRDİNİZ BİLİRSİNİZ ? 

İki yerde sorulur oldu birisi bu Dünya mülakatı ve  öteki Dünya mülakatı…  

İyi bilmekten öte iyi tanıyın ve gerçekten ortak bir bağlantıdan öte geçmişiniz olsun. Üniversitede hocanız, eski şirkette çalışma arkadaşınız veya stajlarınızdaki yan departmandaki ilişik departman yetkilisi bağ  olduğu kadar bağlantı da çok önemli bir hal alıyor.  

Söz konusu işte sizi buna başvurmanıza ikna eden detay ayrıntıda gizli olan bilinmezlik neydi ?  

Şirketin vizyon ve misyonunu hatmederek gideceğiniz görüşmede bu vizyonlarla sizin amaçlarınız kelime dansları ile örtüşebilmeli.   

Neden  bu pozisyonda başka şirketlerde varken siz bu işletmeyi tercih etmek istediniz ?  

Öldürücü ve yaşatıcı noktada budur işte… 

İşe alınmış gibi rolün sizin ilerlemek istediğiniz doğrultuya uygunluğu ve gelecek eğitimlerinize vereceğiniz haritalandırmada topoğrafik olarak size yol gösterebileceğine aşina olmasanız da hevesiniz ile izlemek istediğiniz yolda samimiyetinizi gösterin.  

Neyi neden istediğiniz buradaki asıl etken madde yoksa iksirin tadına bir de kurbağa bacağı karışıyor. Sonra trake solunum ile fotosentez yapma hayali ile kurum kültürüne 3 yerli 3 yabancı kelimede kendinize yer beğenirsiniz.   

Örneğin ben, organizasyon yapısına çalışana verdiği sosyal haklara izin ve çalışma sürelerine şirket içi iletişime önem veririm bununda temel sebebi çalıştığım işletmelerde bunların olmayışıdır. 

Yani insan ne yoksa onu arar var olanı gördüğünde varlığının bile farkına varamaz.  

Nasıl çalışmak istediğinizi bildiğiniz kadar bilmeliler, siz de onların ne beklentisi olduğunu görerek kendinize sorun kriz anında ne yapacağım ? Kendinizdeki eksiklikleri nasıl tamamladınız ? 

Hala hangi konuda kendinizi geliştirmek istiyorsunuz ? Ekiple mi tek başınıza mı daha iyi performans sergileyeceğinize inanıyorsunuz ?  Aynı anda birden fazla işe kanalize olabilecek, proje yönetebilecek ekibi eğitebilecek kadar altyapınız sağlam mı ?  

Eğer yol, su elektrik kısmını hallettiysek en önemli ödeme kalemi olan vergiler yani maaş ödentisi kariyer sitelerinin bazılarında ortalama maaş oranları tabii kıdem tecrübeye borçludur mantığıyla, görebileceğiniz oranlar sektörel cevaplar bulunmakta. Ama bunu belirtirken sonucun ardından nedeninizi haklı oran orantıya ve mücbir sebeplere dayandırmanız gerekiyor.  

Her zaman eli sonradan değil önceden yükseltmek gerek. Ama bilinmelidir ki ince çizgide teklifi önceden öğrenmeniz size yeni bir hamili kart yakınımdır olmadan kariyer imkanı sunacaktır.  

Önce kendinize sonra karşınızdakine dürüst olun, dürüstlük nedenli kaybederseniz günün sonunda gerçek kaybeden siz olmayacaksınız. Sektöre göre eğitim dahi olsa verilen iki yıllık bir mola dahi olsa, sektör güncelleme aldıkça sizin de güncellenmeniz gerekir. Neredeyse her hafta bir mevzuat değişen Gümrükleme işleminde 6 aylık bir ara bile 10 yıllık bir ara gibi kabul edilir. 

Böylelikle iş değişirken,  hangi detayların nasıl söylenebileceğine yönelik bir kaç söz dizimini sıralamış olduk.  

Cümlenin sonunda ekleyebilirim ki… 

En iyi yatırım kendinize yaptığınız bilgi zamanla da oluşan tecrübe yatırımıdır.  Neyi neden istediğiniz hedefiniz doğrultusunda ilerlediğiniz yollar bütünü size gelecek sunacak, her yolda şerit değişmek zorunda kalsanız bile en iyi işi siz başarmış olacaksınız.  

Unutmayınız ki ; hepimizin bildiği ve bize inanan bir liderin güvendiği gençler olarak aşağıdaki sözü her zaman aklınızda satır aralarında virgül sonrası cümle sonucunu her zaman hatırlayın. 

“Bütün ümidim gençliktedir.” Mustafa Kemal Atatürk 

O tren kaçtı mı makinist bile olsanız anlam ifade etmez.

Hayatta her işte bir kez doğru trene binme hakkınız vardır. O tren kaçtı mı makinist bile olsanız bir anlam ifade etmez. İş hayattı’ nın kariyer imkanları da böyledir. İlk çalıştığım şirket kurumsal bir holdingin alt holding şirketiydi. Oldukça da iyi imkanları vardı ve terfi almak oldukça zordu.  

En son umudumu kaybedip bari askerlik vazifesini aradan çıkarayım diye başvurumu yaptığımın ertesi günü beni bir üst pozisyon için mülakata davet etmişlerdi. İşte o treni orada kaçırmıştım ve oraya alınan arkadaşım şimdi Üst düzey bölge müdürü olarak çalışıyor.  

Bazen hayat sen bitti dediğin yerde yeşeren bir çiçektir.  

İşyerinde çalışırken beni artık kovarlar diye beklerken, kim bilir belki farklı bir şirkete geçmeye kendin karar verirsin.  

İşte burada çalışırken nasıl iş aranacağını konuşalım. 

Ana nokta bir yerde çalışırken başka bir yerde iş aramaktır. Yoksa istifa edin, iş arayın demiyorum.  

Çünkü aklınızda deli sorular olacaktır.  

Belirsiz süreli işsizlik, kredi kartı borcu ve psikolojik bunalım yani her halükarda stres ve gerilim… 

Zaten bu durumdan dolayı iş değiştirmeyecek miydiniz ?  

En azından burada stresinizin sebebi nedeni ve çözümü belli…  

Kendi stresiniz elin stresinden daha iyidir. Desek te, elinizde varken elde bir daha rahat düşünebilirsiniz. 

Görüşmeleri mesai dışına alın ki, görüşmenizi şirketiniz öğrenerek sözleşmenize istinaden sizi kovamasın. Gerekiyorsa işlerinizi tek güne toplayın ve o güne özel izin alın ama doktora diyerek joleli saç ile çıkmayın ???? 

Söz konusu firmaya şuanda başka bir işte çalıştığınızı bu şekilde görüşmeye geldiğinizi açıkça paylaşın. İtirazı olan firma ile zaten çalışmaya başlasanız bile uzun sürmeyecektir. 

Görüşmeler bazen birkaç defa olabiliyor, bu esnada yeni işiniz garanti olsa bile, mevcut işinizde disiplini asla düşürmeyin. Ne yapıyorsanız en iyisi siz olun. 

Özgeçmişinizde şahsi mail ve şahsi cep telefonu gibi tamamen size özel bilgiler olmasına önem gösterin. 

Evinizdeki tavuğun kıymetini bilin, en yakın iş arkadaşınız bile istemeden yeni iş arayışınızı genel müdürünüze kadar mail gönderebilir.  

Referans göstermeniz gerekiyorsa mevcut işinizden önceki işinizi gösterin, şuan çalıştığınız için aranıp bilgi edinilmesi şirketinizin bu süreçlerden haberdar olması iyi sonuçlar doğurmayabilir.  

Son olarak, Özgeçmişiniz gibi şahsi bilgilerinizi içeren iş aradığınızı belgeleyen hiçbir evrak şirket telefonu veya bilgisayarının herhangi bir yerinde olmamalı. Şirkete getirilmemeli. Yazıcıdan çıktı dahi alsanız yerin kulağı sizi duyabilir. 

Görüşmeye giderken ;  

Görsellik ve intibanın etkisini anlatmaya gerek yok artık bu konuda hepimiz hatim indirebiliyoruz.  

İlk 4 saniye sizin gelecek 25 yılınızı belirleyecektir. Geri kalan 26 saniyede de kendi yargılarını değerlendiren kararların alındığı süre görüşmede geçen kalan 9 dakika 30 saniye de, şirketin kendisini tanıtmasıdır.  

Oturmanız, yürümeniz, özgüveniniz, ses tonunuz, jest ve mimikler de birer yol olarak size doğru açılır. Giyim sektöründe iş arıyorsanız Madonna gibi giyinmeniz garipsenmeyecektir.  

Bu geçici hafızaya alınan sizin 5. saniyeden sonra ağzınızda kuş tutsanız bir anlam ifade etmeyen süreçte, hissiyatta karşıdaki kişi hakkında görüş bildirilir. Bire bir yaptığım bir çok görüşmede 4 saniyeye önem versem de son kararı 20 dakika’ dan sonraki 24 saatte veriyorum.  

Çünkü, bizler insanız ve duygularımız ile mantığımız birbiriyle savaşabilir.  

Bazen bir bakış duruş yada dokunuş size sıcak gelebilir. Evet ben bu insanın şirketime katacağı etkilerin önemli olabileceğine inanıyorum denilebilinir.  

Önce içgüdüsel olarak hissederiz ve bu buna minareyi çalarak kılıf uydururuz. Havadan kuş geçtiği için evinize muhabbet kuşu almak bile size o anda mantıklı gelebilir.  

Genellikle aldığım kararları incelediğimde en az tereddütle kısa sürede aldığım kararların sonuçlarının daha faydalı olduğunu düşünerek hareket ettiğim sürecin olgunlaşmasını beklediğim durumlarda istenilen sonuçları alamadığımı yaşayarak gördüm.  

Hepsini harmanladığımızda kararlarımızın bizim kariyer hayatımızda eğer mutlu değilsek nereden dönersek dönelim doğru yolda olduğumuzu, ama işten ayrılacağım diye işi elimizdeki bulguru da kurtlandırmamak gerekir. 

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere… 

Mülakatlarda hedefi 12 den vurmak için kısa notlar 

Aslanın midesinden selam eyyy gençler, işsizlik başa bela ilk görüşmem ilk heyecan bir başka diyerek sizlerin dart (Pens) tahtasının tam ortasındaki siyah noktaya hedeflemenizi istikbalin göklerde olduğunu ricat edercesine, ben buradayım demenizi sağlayacak nokta operasyonunun koordinatlarını sizler için kodluyorum.  Mahkeme kararı gibi mülakattan geçip işe alınıp işe alınmayacağımızın lehte veya aleyhte kararını bekliyoruz. Çoğu zaman cevap gelmiyor olsa da bir en iyi görüşmeleri yaparak işe alınacak değil işin en iyi adayı Oscar ve Nobel ödüllerini tüm branşlarda toplayan bireyler olalım. Zaten gerisi başvurduğunuz işletmenin kaybıdır. Bir süre sonra o insan kaynakları yetkilisi de iş arama sürecine girecektir. Kendinizi  birkaç dakikaya sığdırmanız münkün olmasa da sizden beklenen ve istenen tam olarak ta bu oluyor.  

Mülakat kelimesinden ne anladığımıza bir kez daha bakalım, İşveren işletmenin ihtiyaç duyulan pozisyona göre değerlendirmesi ile adayında iş ve pozisyona olan hakimiyetinden başlar. Başka bir değişle de yapılacak bir iş vardır ve bu işi bilen tecrübe erbabının bu işe göreve talip olmasıdır. Tüm görüşme ve süreçler bu olaylar silsilesinde şekillenir. Yani onlar soracak sen cevaplayacaksın olmayacak senin de sorman gereken yerler olacak. Doğru yerde sormayı unutma. Kendini doğru anlatmalı, ne dediğinden öte nasıl dediğinde çok önemli, sonrasında bu olayların silsileli bir süreç bürokrasisi olduğunu hatrından çıkarmamalı, seni gördüğü anda başlayan süreç “ön yazı ve özgeçmiş” ile doruklara sevdalanır. Bonservisinin belirlenip imzalar atıldığı gün işe başlarsın. Yani iş ilanını görüp imza töreni yapılana kadar beşikten mezara şeklinde bir süreç işler. Unutmadan her yiğidin yoğurt yiyişine benzer her şirketin mülakat süreçleri farklılık gösterebiliyor.  

İşverenin veya yetkilisinin mülakatta önem verdiği detaylar ;  

Malum şeytan ayrıntıda gizlidir derler, yani sizin göremediklerinizi işveren görmek istediği şekilde görebilir her şeye rağmen siz sahneye çıkıyorsunuz şık ve profesyonel görünün ki, yiğidim sen nerelerdeydin desinler.  

Tatmin edici düzeyde çekici veya şık bir o kadar da profesyonelliğini görüntünle de gösterebiiyormusun ?  

  • Sokak jargonunda el kol hareketi yapma derler ya sonra GOP çocuğuyuz diye devam ederler. Görüşme öncesi ve esnasında heyecanını kontrol edebiliyor musun ?  
  • Davranış, beden dili ve güvenilirlik duygusunu hissettirebiliyor musun ?  
  • Yaptıkların yapacaklarına teminat olabilecek mi ?  
  • Profesyönel iş amaçlı görgü kurallarına hitap edebiliyor musun?  
  • Daima hazır ol.  
  • Görüşme yeri şirket ve münkünse mülakat yapan kişi hakkında ön bilgi edin. Mesela Gıda devi  ve sürekli medya da hak mahrumiyetleriyle tanınan sözde kurumsal bir market zincirinin insan kaynakları yetkilisi hakkında işten soğutma  iddaalarını merak edip görüşmeye gitmiştim. 10 dakikalık görüşme sonrası artık o şirketten alışveriş bile yapmıyorum.  Bu tarz insanlarda olsa kötüyü görmek için gidin en azından oradan uzak durmam sayesinde şu anki kariyer basamaklarımı tırmanma imkanına sahip oldum.  
  • Şirketin hisse değerlerinden yan haklarına sosyal farkındalığından personellerinin durumlara bakışlarına kadar bir çok detayı yakinen gözlemlemek için görüşmeye erkenden git.  
  • Yakışıklı bakımlı ve titiz olmanın yanı sıra ayna üzerinde pratik yapmayı unutma. Ayna insanlardan daha dürüsttür.  
  • Dik ve özgüvenli otururken karşındaki kişiyi rahatsız etmeyecek göz temasın olmalı ve özgüvenin dengede olmalı,  özgüvenli olacağım diye ukalalık yapma. 
  • 3 düşün bir konuş… Ölçüyü kaçırmadan espri de yapabilirsin. Sosyal medyada görüştüğün şirketin gönüllü elçisi ol çünkü, şirket kurumsalsa bunları inceleyecektir.  
  • İş yaşamında profesyönel konusma dilinin olmasının yanı sıra gözlerinden bu aday deneyimli ışınlarını çakabilmek için sektör ve mesleğin ile ilgili anahtar kelimeleri araya çerez yap. 
  • Doğal güvenli ve rahat ol, bilgini ve yeni edineceğin tecrübeleri de eklersen kim tutar seni…. 
  • İstediğin işi neden istediğini kendini nasıl geliştirip neler katabileceğini karabiber tuz karışımı bir baharat etkisi yapacaktır.  
  • Eski işyerin veya tanıdıklarının eski veya mevcut şirketleri hakkında olumsuz bir düşünce oluşmasına izin verme. Egoist ve övünç malzemesi gibi davranma. 
  • Mecbur kalmadıkça su ve çaydan başka bir şey içme, güçlü olduğun yanlarını geliştirebileceğin alanlar zayıf oldukların gündeme gelmemesi gereken şeyler olduğunu unutma ? Ama asla dürüstlükten şaşma,  demediniz diyebilirler ama sende sormadınız diyebilirsin.  

Dipnot : Bazı mülakatlarda sizin sunum yapmanızı isteyebilirler, birkaç basit nokta vuruşu ifadeden bahsederek saç teli inceliğinde taktikler vermek istiyorum. 

  • Sunumu siz hazırlamış olsanız da, sunumu çok iyi bilmeli anlatmak istediğiniz on bilgiden dokuzunu sunumda yazmamış olmanız sözlü olarak küçük hatırlatıcı kopyalar ile sunmanız gerekir. Doğru noktayı doğru zamanda doğru ifade şekliyle anlatmalısınız. Sunumun detayı ayrıntıda gizlidir.  
  • Sunum alt başlıklarıyla bir paragraf gibi girizgahına hükmettiğiniz ana hatları içeren detaylarda boğmayan, önce soruyu akla getirip bir sunum sonra cevabı verebileceğiniz böylelikle mülakatı sizin istediğiniz soruların sorularak sizin hazırlamış olduğunuz sorulara sizin cevap vermeniz sağlanarak tamamlarsınız. Karşınızdakilerin beklentilerini bilerek ona göre hareket etmelisiniz.  
  • Metinler başlangıç sonrası ana hatları barındırmalı bunaltmadan gelişme ile devam edip etkili bir son ile tamamlanmalı. Sunumdaki bilgilerin etkin bir biçimde iş verimine dönüşmesi iş- görev tanımı ve  işverenin  beklentilerini doğru anlamaktan geçer. 
  • Görsellerin arasına kısa notlar sıkıştırılabilir ama, kısa notların arasına görsel sıkıştırılamaz. 
  • Nokta vuruşlu etkili ve anlaşılır slaytların yapılabilmesi için her bir sayfaya ayırabileceğiniz ortalama süre 1 dakikadır.  15 Sayfalık sunum için 15 dakika + 5 dakika şeklinde kriz planı yapabilirsiniz. Sunulacak sunumu aç tok karnına fark etmeksizin tekrar etmenizin faydası oldukça yüksektir. Özellikle akademik odaklı bir sunum yapıyorsanız office programında geceleri yazmış olduğunuz çalışmanızı sesli olarak yazılarınızı dinlerseniz ezberlemez ama öğrenmiş olursunuz.  

Yazının Sözü Uygulaması :  

Limanı yak kaptan, gelecek gemi yok. 

Korkulu rüyalar, mülakat esnasında maaş talebinizi belirlemek. 

Temel politika az maaş az mola çok iş olsa da genel müdür dahi olsak, hepimiz ücretli çalışanlarız. Bunu hiç unutmadan pirimi maaştan çok alıyormuş gibi çalışıp, yan ve sosyal hakları dolgunmuş gibi de rahat davranacağımız bir işyerinde çalışmayı hangimiz istemeyiz ?  

İşte o güzel arabalara binmek, caka satmak için iyi şirketlerde iyi maaşlarla çalışabilmek ve eğitiminizi de yan hak gibi oryantasyon gibi gösterip güncel göstermekten geçiyor. İkiden fazla şirkette çalışanların aklından geçen örnek soru şirketin belirlediği hedef net maaş oranından yukarıda maaş talep eder miyim endişesidir. Eğer senin istediğin maaşı veremiyorlarsa iki sorun olabilir birincisi şirket Sabancı gibi yapmıyor iyi elemana iyi maaş verip geri kalanının onun becerisine bırakmıyor böylelikle, kaliteyi tesadüfi bir gelenek olarak görüyor, veyahut iyi elemana iyi maaş verse de siz iyi eleman olmadığınız için o maaşı teklifini size yapmıyor ve kendinize başka şirketlerde yer edinmeye çalışıyorsunuz.  

Kısaca net maaşınızı talep etmenin nokta vuruşları… 

  • En klişe ancak elle tutulur cevap ilerde görüşülebilir denilmesidir. Sonuçta sadece şirket sizi işe almıyor sizde şirketi kendinize uygun olup olmadığı verimli çalışıp çalışamayacağınız konusunda tartıyorsunuz. Eğer korku dolu soruyu geciktiremiyorsan, şirkette geliştirilmesi gerektiğini düşündüklerini ve şirkete ne kazandırabileceğini ifade etmen böylelikle konu değişerek zaman kazanman münkündür.  
  • Geçmiş iş deneyimlerin sayesinde talep edeceğin maaş ortalama bellidir, bununla birlikte bir çok iş arama kariyer sitesinde bahsi geçen pozisyonda çalışanların paylaştığı maaş istatistikleri de bulunuyor. Ben aklımdaki maaşı talep etme konusunu uzatınca şirketin insan kaynakları yetkilisi, bu rakam üzerinden konuşalım demişti. Bahsi geçen rakam benim talebimin üzerinde olduğu için, uygundur diyerek konuyu kapatmıştım.  Her işinizde bir önceki işinizin en az bir kademe üstünde maaş talebiniz olsun ki şirketler değerinizi anlama yolunda bir adım daha atabilsinler.  Unutmadan bazen maaş eski maaşına çok yakın olsa da şirketin sana sağladığı imkanlar maaşından fazla sana kazanç sağlıyorsa sende ben gibi harcamışım maaşı diyerek rölanti’ ye alabilirsin.  

Dipnot : Bir hastalık var derler ki, hangi branş ve işe başvurursan başvur fark etmeksizin önceki işteki maaşınızı sorarlar ki ne kadar kırpsak faydadır demek için, bu zarfa düşme ve “net maaş” + üstü x miktar önceliğin olsun. Bürüt maaş cebine giren miktar olmadığı için ona göre plan yaparak isteyebileceğin zam oranını bilmeden düşürebilirsin. Artı sosyal haklar diye ekleyebiliriz de burada onların üstüne artı katacak bir şeyler varsa ve eski yerinizde rahatsanız her zaman değişiklik aceleye gelmez.  

  • Seni istenilen maaş konusunda dönme dolap misali ısıtılıp önüne konulan bozulmaya yüz tutmuş yemek gibi talep edilen maaşın soruluyorsa, pazar araştırması sonrası pozisyon için maaş aralığı belirtirsen çok daha net bir gelir elde edersin. Vereceğin düşük miktar eski maaşından  X kat fazla olmalı ki net maaşın arttıkça sosyal hakların ve bürütün de artış göstersin. Eğer beklediğinden de düşük teklif gelirse de, hemen gemileri yakma geri dönmeyeceksen burada geçici bir dönem işleyiş tecrübesi edinip, limanı yakmak için hazırlık yapabilirsin.  
  • Maaş teklifini aldın iyi güzel ama, sakin akılla düşünmek için teklifi yazılı olarak maaş ve yan hakların listesini istemeyi özellikle münkün ise resmi şirket mailinden mail göndermelerini istemelisin. Duruma göre 5 İş gününü geçmeyecek şekilde son kararını bildirirsin.  
  • Maaş ıskalanızı işvereninde öğrenmesini inanarak arttırmasını istiyorsan önce kendin inanmalısın. Seninle benzer veya aynı pozisyonda maaş alan kişinin gelirine odaklanacağına, şirketine katacağın faydayı ve bunun maliyetine odaklanmalısın böylelikle, ters köşe mantığı ile terfi edilme dönemine girdiğinizde bu başarı için elde edilen efor talep edeceğiniz “Net oranlı maaş” ile birlikte listeli olarak işte bunu bekliyordunuz şeklinde bir hatırlatma sunabilirsin. Onlarda kendilerinde fayda maliyet analizini yapmak zorunda kalarak ona göre senin bu tecrübeni rakip şirkette neler katabileceğini maliyet olarak görerek gerekli şirket için en faydalı ve ucuza mal olacak kararı verebilecektir. Mesela perakende sektöründen basit örnek verelim. Etiket kesilirken yapılan kağıt israfı ve bunun sağlayacağı tasarrufun sayesinde maliyet faydası ile dijital etiketlere geçerek hem zaman hem de fiyat etiket hatası problemlerinden kurtulmuş olacağınızı belirtirseniz ve bu gibi çalışmalarınızı da maaş artışının sebepleriyle örtüştürdüğünüzde oluşan listeyi maaş görüşmesi yaptığınız kişiye ilettiğinizde sorunlar çözülecektir.  
  • Ben yeni mezunum diyorsan da çalışmaya ve mesleğine duyduğun heves ve de meslek ahlakını, etik değerlerini ortaya koyup %  5 ile 15 arasında bürüt orana yansıyacak ekstra bir gelir elde edebilirsin. 
  • Genel olarak biraz tecrübe sahibiysek,  

Önce bir teklifte bulunmalarını bekledikten sonra, formda sorarak kelime oyunculuğu yapıyorlarsa orada çalışmak isteyip istemediğinizi bir daha sorgulayın denemek istiyorsanız da rakamları boş bırakın.  

  •  Sözlü sorduklarında maaş teklifinizden önce XXL şirketinizde istatislik ve analiz birim müdürlüğü Pozisyonu ile daha çok ilgileniyorum. Görev tanımını daha net çizgilerle belirleyebilirsek ona göre teklifinizin ardından kendi fikrimi de paylaşacağım. Dediğinizde iyi bir zaman kazanma imkanınız olacaktır.  Pazar ve şirket hakkında bilgilerinizin güncel olduğuna emin olmalısınız ve münkünse görüşmeler öncesi de iş mülakatları ve mülakat yapacak kişi hakkında çalışanlardan bilgi edinmeye çalışın. 
  • İkinci hamleleri ilk 15 dakika içinde gelecektir. İşveren olarak teklifin sizden gelmesi gerektiğinden ona göre bende maaş teklifini değerlendirebilirim diyerek son teklife hazırlık yapılabilir. Son hamle de de kumar oynayacaksanız hak ettiğim maaş miktarını mevcut ve benzer pozisyonlarda benimle aynı tecrübeye sahip rakip şirketlerde çalışanların maaşlarını ve haklarını da insan kaynakları yetkilisi / Uzmanı olarak siz daha iyi biliyorsunuz bu nedenle siz bunu daha iyi bilecek durumdasınız diyerek  pimi çekilmiş el bombası misali anlık bir panik havası oluşturarak artık karşı tarafın hamle yapmak zorunda kalmasını sağlayabilirsiniz. En kötü olasılık size düşük bir maaş söylerler ve sizde bu maaşla çalışamam dediğinizde anlaşamazsınız ve de hem şirket hem de siz maaşta anlaşamadık dışında bir söylemde bulunamazsınız böylelikle şirket sizin değerinizi anlarsa daha üst bir pozisyonda daha iyi bir teklifle gelmeye hazır olacaktır.  
  • Teklife rağmen maaşı beğenmediyseniz bunu ses tonunuzu incelterek yavaşça tekrar edip demek benim XXL Şirketi Denetim ve analiz departmanına katacağım fayda için şirketiniz bana 15.700 TL Net maaş teklif ediyor demek dedikten sonra sessiz kalın. Size yapacağı anlaşma konuşmasından sonra, şirketin size vereceği araç, yakıt sosyal harcama kartı hafta sonu izni veya hibrit çalışma izni gibi hakları da değerlendirebilir son kararınızı da verebilirsiniz.  

  • Şirketiniz kar kazanç açıkladığı dönemler zam istemenin güneşli aylarıdır. Eğer mevcut durumunuz sizi artık tatmin etmiyor ise, yeni bir işe başlamak mı yoksa çalışılan işte maaş pazarlığı mı sorularına kendimizi muhatap bulabiliriz. Önce beklentilerini bir ajandaya yazarak mevcut ve ihtimal işlerin senin hedef kartınla örtüşüp örtüşmediğine karar vermek gerekiyor. Kendi değerini hem kendin bil hem de öncesinde yöneticilerinin öğrenmesine yardım et. İletişimsel olarak kendini pazarlamayı bilmen gerekiyor, daha önceki rakamsal başarılarından departmanının nereden nereye geldiğinden bahsederken kişisel sebeplerin evlenmen, yeni eğitim imkanlarına bütçe ayırmak istemen, çocuk sahibi olacak olman gibi sebepler ile rakamları net oranda arttırabilirsin. Küsüratlı rakamlar vererek detaylı düşünüyorum demek isterken sizin istediğiniz maaşın altını vereceklerinden net rakamı da düşürmemiş olursunuz. Şirket zammı kendi belirlediğini sanıyorken sen şirketin kararını şirket adına veren danışmanlık firması gibi olursun.
  • Şirket politikalarını iyi takip edin eğer varsa çalışan el kitaplarını hatim edin. Sizin maaş oranınızı belirlemek için haftalık aylık ve yıllık performans hedeflerinizin incelenip incelenmediği, maaşların çalışma saatine mı yoksa çalışan kıdemine göre mi olduğu ( İki bekar çalışanın maaşlarının birbirinden farklı olması başka türlü anlatılamaz.)  Zam kararını kim neye göre bildiriyor ve kime bildiriyor ?  
  • Maaş oranınızı belirlerken iş tanımınız, geçmişten bugüne kıdem ve tecrübeleriniz, geçmiş sorumluluklarınız, eğitim seviyeniz ve statünüz bunları belirlemede etkindir.  
  • Mesleki dergi ya da araştırma yazılarını rakip şirketlerin yaptıkları kampanyalar dahil araştırın ve öğrenin kendi şirketinize uyumlu hale getirerek geliştirip sunduktan kısa bir süre sonrada zam teklifi konusunda değerlendirme yapabilirsiniz.  
  • Çalışma geçmişinizi tiklemeyi unutmayın, bir bakıma tik yağı ile koruyucu kullanan bahçe mobilyası gibi olduğunuzu düşünün.  

Mesela, herhangi bir zorlu bir hedef proje satış ya da problemi çözebildiniz mi ? Veya kenarından da olsa etkili olan bir nüans yapabildiniz mi ?  

Hedeflenilen işi yetiştirmek için gerekirse mesai yaptınız mı ? Projeleri zamanında yetiştirip, işe bağlılığınızın sinyalini  anlayabilmeleri konusunda destek oluyormusunuz ?  

Kullandığınız insiyatif örnekleri, süreçleri ve çok daha fazlasını yaptıysanız nasıl yaptınız ?  

Mesela planda olanın dışında zaman ve para kazandırabildiniz mi ?  

Geliştirebildiğiniz bir yöntem mi oldu yoksa standart bir çalışma arkadaşı olarak mı devam ediyorsunuz ?  

Birde şöyle bakmalı, bu yazıyı yazarken yaklaşık 6 ayım araştırma ve sayısız taslak silip yeniden yazmakla geçti, yapılacak en iyi adım gerçekçi ve akılcı bir politika sergilemek. Napalyon’ un Talleyand görevde iken öldüğü haberi gelince verdiği tepkideki olduğu gibi “yine bir bildiği vardır” Şeklindeki açıklamasındaki gibi davranmalısınız. Pozizyon number 10 ama maaşınız istanbul geçim indirimine dahil olmayan agiye göre dahi, yeterli  gelmiyorsa şirketinizin açıkladığı kar oranları ve geçmiş başarılarınızı gösterip gelecekte yapacaklarımın teminatıdır derseniz evi işe götürmek zorunda kaldığınızı da eklemek zorundaysanız, yanlış okumadınız !  

Patron veya yöneticiniz ya size istediğiniz oranda  zam yapmak zorunda ya da size yatırdığı oryantasyon ve süreç yatırımının kat ve kat fazlasını şirketin sermayesini kediye itinayla yüklemeye başlayabilir.  

Ne söylediğiniz değil nasıl söylediğiniz daha ilgi çekici mesela 4.253 TL maaş aldığınızı varsayarsak günlük kazancınız 166.80 TL ye denk geliyor. Haftalık + 160 Tl  zam isteği ekleyerek göze batmadan haftalık kazancınızı 1.156 TL ye haliyle aylık kazancınız da 4.624 TL yaparak kimse fark etmeden ve yanlış hesaplamadıysam 371 TL ekstra bir gelir elde edersiniz. Tabii orta vade kurumsal bir işletmede çalışıyorsanız örneğin  % 14 Zam talebiniz olduğunu belirtebilirsiniz. 

Her şey para zam değil  tabii ki, çalışmanıza karşılık hisse, şirkette herkese açık olmayan alanlara erişim, kartvizitinize farklı bir bakış katacak prestijli bir makam, şirket aracı gibi pek çok kurumsal şirketin sağladığı ama sağlarken kişiye göre fark edip kişiye göre görmediği haklar olarak sıralanabilir. Başka bir değişle zam yoksa çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerekir.  

Son dipnotlar ; 

Bu yazımın ardından maaş ve zam isteme konusunda birkaç uygulama pratiği notu hariç, bildiğim her şeyi aktardığıma emin olacağım. Böylelikle yazılarımı düzenli takip eden ve de  istatistiğini şirketlerine göre tutabildiğim 50 den fazla insan kaynakları yetkilisinin de bir çok anlamda hem sorularına hem de ortak paydalarına ve onların kendilerince oynadıkları Ali Cengiz oyunlarının maaş oranı arttırımı kısmında yeni bir bakış açısı kazanmalarını sağladığıma inanıyorum.

Son dipnotlarla yazımı süslemek istiyorum.  

  • Görev yaptığınız departmanda sizin pozisyonunuzda en düşük ve en yüksek maaş ve sosyal haklar ıskalasını listeleyin. Sonra oradan kendinize ortalamalarda bir bütçe belirleyin ve onun 4/1.5-2 fazlasını maaş görüşmesi yaptığınız yetkili arkadaşa söyleyin. En kötü benden selam söyleyin zaten zammı yaparlar. 
  • Daha iyi şartlarda çalışmak için önce kendinizi sonra zammı yapacak yetkiliyi kandırmalısınız. Zaten istediğinizi vermeyecekleri için miktarı çok daha yüksek söyleyin ki istediğiniz miktar bürütten değil, net oranından yatsın. O rakam örneğin 12.450 TL olabilir ama 13.000 veya 12.000 gibi düzleme yuvarlama bir rakam olmasın. Rakamı neye göre belirlediğiniz hikayesini de senaryolaştırdığınızdan kaymağı yenmez.  
  • Siz şirketiniz için değerinizi iyice öğrendikten sonra, istediğiniz olmadığında gitmeniz gerektiğini bilin. Daha azıyla yetinip mevcut değerinizi düşürmeyin. Hiçbir iş değişimi yoktur ki daha düşük bir maaş artışına razı gelinsin. Çünkü her gün bir önceki güne göre daha çok tecrübe edinirsiniz.  

Sorular basit ;  

Kaç yıldır bu işletmedesiniz ?  

Yeni sorumluluklar aldınız mı ? Yetkiniz bunlara kafi mi yoksa arttırılması mı gerekiyor ?  

Beklenen ve gerekenin üzerinde bir performans sergilediniz mi ? 

  • Linkedin.com da iyi görünen bir profil hazırlayıp, düzenli paylaşımlarla takip edilebilen örnek bir kişi olun. Başarıların, ödüllerin, seltifikaların hepsine yer edin.  

 Örneğin, https://www.linkedin.com/in/mesutaydeniz/ 

  • Her işteki gibi zam isterken de heyecan ve gerilimi yenene kadar prova yapın ve perşembe günlerinin değerini bilin. Cuma batan gemi mallarının kaçışı olduğu için olacak işiniz bile red edilebilir.  
  • Odaya girerken pozitif olun ve başınız dik ayağınız her açıdan yere sağlam basacak şekilde durun ve oturun. Genel durum işleyişini sorun konuşun ve duruma göre hamle planlayın.  
  • Şirkete tüm şansı verdinizde kullanamadıysa, geçmişi bırakın geleceğe odaklanın. Yeni görüşmenizde eski işinizde maaşınız buradaki muhtemel maaşınızdan düşükse, dert etmeyin veriyorum tüyoyu, konu değişiyoruz ve yeteneklerimiz çalışkanlığımız ve düzenimiz disiplinimiz ile  güvenilir bir insan olduğumuzu uygulanabilirliğine göre anlatıyoruz. En son gelecek planlarını da anlatıp konuyu şow ile bitiriyoruz. 
  • Asla kişisel masraflarınızın arttığı için zam istediğinizi söylemeyin ters tepiyor arkadaşlardan tecrübe ettim. Arkadaşlarınızın da dertleri aynı olduğu için zam isterken o pozisyona göz diken arkadaşlarınız nedenli işinizden olabilirsiniz. Tecrübeyle sabittir. Zamı istediniz sonra yetkiliye görüş sorun siz bana nasıl bir yol izlememi öneriyorsunuz ? Böylece onu da hoş ederek fil taşını oynatmış olursunuz. Daha önce nasıl iletişim kurduysanız zammı da öyle isteyin mail attıysanız arayarak zam istemeyin.  
  • Arayıp zam yapmayacaksanız yarın işe gelmiyorum diyen çalışanlar gördüğüm için yazma gereği duydum. Açık resmi ve nazik olun.  
  • Teklif sonrası sessiz olun ve karşı tarafın miktarı arttırabilmesi için fırsat tanıyın. Zam vermezseler esnek veya hibrit çalışmak, tatil süresi artışı, terfi veya ekstradan yapabileceğiniz ek projeler isteyin ki maaşınızı arttırma sürecini yeniden konuştuğumuzda yeni kozlarınız olsun. 

Maaş pazarlığı ve diğer tüm haklar da asla geri adım atmayın. Zaman kazanmak dışında geri adım atılmaz ama o zaman olabildiğince erken olmalı. Bu işler teknik meseleler olsa da taktik yok bam bam da diyebiliriz. Çok karışık bir süreç olsa da yeterince tecrübe edindiğiniz bir görüşmede istediğinizi alacaksınız. Neye göre bu şekilde düşündüğüme gelince de işe alınmayacağımı bildiğim 50 den fazla iş görüşmesine giderek tecrübe edindim. En sonunda bir arkadaşa bakmaya gelmiştim edası ile girdiğim görüşme sonrası çalışmaya başladım. 

Enseyi karartmayın, insan ömrü dün bugün ve yarından ibarettir. Dün geçti bugün bu yazıyı okudun hadi yarını kurtarma zamanı….  

Yazının Sözü Uygulaması :  

Mutluyken asla söz vermeyin, sinirliyken karşılık, üzgünken de karar böylelikle doğru adım atabilmenin önemli bir saç ayağını tamamlamış olursunuz. 

Doğru özgeçmişin doğru soruları ?  

İş arayan arkadaşların en büyük hatalarını yazmayı düşündüm aklımda dahi meydan laroussedeki 24 ciltten daha fazlası belirince özetin özetinin özeti ile Özet yazmayı uygun gördüm. Uzunu kısaltarak kısayı uzatarak asgari ücrete zam sonrası ürünlere yapılan zamlar gibi sizlere anlatacağım.  

1) Fotoğrafı nereye nasıl ne şekilde ve nasıl yerleştirmeliyim ?  

Basitçe vesikalık olarak bilinen fotoğrafı tamamen sade bir fontta ve görselde tamamen senin olacağın bir resim şeklinde ifade edebiliriz. Özgeçmiş şablona göre duruma bakarsın yoksa, sol üst bir altı gayet güzel duruyor. Ama dikkat edilmesini istemiyorsan sağ tarafa kaydırarak ilginin yönünü çevirebilirsin.  

2) İş, Staj sosyal, sorumluluk, deneyimlerimi nasıl ifade etmeliyim ?  

Tüm staj ve iş deneyimlerini eğer fazla ise uzun vadeli olanları yazıp sonra görüşmeye çağrıldığında sana kazandırdıkları ile ifade edebilirsin. Seni sen yapan bu eğitim staj ve sosyal sorumluluk projelerinde edindiğin deneyimlerdir. Yaptığın işleri sade ancak açıklayıcı net ifadelerle yazmalısın. Ayrıntıları yüz yüze anlatırsın. Çünkü şirketlerin bir çok departmanı birbirine benzer ve bazen aynı departmanında farklı işler yaptıkları da olabilir. Satın alma departmanında çalışan birisi, ticari fiyatlandırma gibi işleri konusunda da tecrübe edinmiş olabilir.  

3) Referans konusunu nasıl halledeceğiz ?  

Her iki tarafı da keskin bıçak olan referans konusu süprizlere açık olsa da, pek çok şirketin referanslara önem verdiği sarsılmaz bir gerçektir. Referans yazmadan önce o kişileri ikna odalarında ikna etmelisin.  Eğer iş deneyimin yoksa, akademik referanslar ile başlayarak daha sonra beraber çalıştığın yöneticilerini veya proje bazlı çalışma yaptıysan oradaki proje yöneticilerini yazabilirsin. 

4) Bilinen programlar, hobilerim ve dil bilgisi konusunda bilgilerimi nasıl sunmalıyım ?  

Bildiğin programlar varmısın yokmusun, servivior, maske kimsin Sen ? Şeklinde ise senin işin hayli zorlu olsa gerek. Bildiğin bilgisayar programları, Prezi mesela veya  ofis programları olmazsa olmazlardır. Seviyeleriyle beraber bildiğin yabancı dilleri ve gerçekten ayrıntılı soru sorduklarında cevaplayabileceğin kadar hakim olabildiğin bir hobin varsa yazabilirsin.  

Bir ayrılık sözünden çok bir özlü özgeçmiş sözü… 

Ne ben tamdım ne de sen yarım kaldın. 

Özgeçmiş hazırlamaktan bahsederken neyin tam neyin eksik olduğuna da değinmek gerektiğine inanıyorum. Böylelikle sorun sende değil bende demek yerine sorun bende hiç değilmiş diyebilecek bir özgüven ile görüşmelere girebilirsiniz.  

Öncelikle denilmelidir ki, her bilgi her başvurulan pozisyon ve ilana göre değildir. Ayrımı iş dünyasını tanıdıkça iyice yapacaksınız. Bunların çoğunu bilsem de kendimi kandırıp bunları uygulayamıyorum. Bu nedenle sıfırdan başlayıp yukarı tırnanıyorum maalesef. Aslında en alttan silsile ile giderken zaman kaybını saymazsak, her şeyi bildiğiniz için iş dünyasının hainliği ile sizi bir çırpıda silemiyorlar. 

Hazır şablonları hepimiz biliyoruz ama, bu şablonda iş arayan kısmında victoria secret ismi ile kendini tanıtan özgeçmiş bile gördüm. Arkadaşım özgeçmişi paylaşıp kanka bak olmuş mu diye yazmıştı. Yüz ifadem uzun süre değişmedi. victoria secret bacımızı Amerika’ dan tanırız çok iyi börek açar dedim. Sonra tabii adıyla müsamaha bir özgeçmiş hazırlaması konusunda destek olup işe alımında fayda sağladık ta bugün olsa sanırım yapmazdım.  

E- Posta adresiniz şu olmamalı aslankralmax@hotmail.com .  Mesela ne olmalı ? Iletisim@mesutaydeniz.com, mesutaydeniz34@gmail.com olabilir mesela siz kurumsal mailiniz veya şahsi mailiniz varsa bunu paylaşabilirsiniz Ama o mail adresi ad soyadı içermek zorunda…  Münkün oldukça rakamsal ifadeler ve karakteristik özellik içeren imgeleri kullanmamaya özen gösterin.  

İnsan kaynakları yetkilisine ara beni de işin detaylarını konuşalım demek istiyorsanız, öncelikle ulaşılabilir bir telefon numaranız olmalı. Ve referans yazdığınız kişiler bunu biliyorsa dahi başvurduğunuz şirket, konum ve önemli detaylar varsa bunu bilmeliler. 

Özgeçmişteki adres bilgilerinizde ayrıntı olarak mahalle ve ilçe bilgisi vermeniz yeterlidir. Veya il ilçe şeklinde de yazabilirsiniz. İşe alınırsanız sizden adres bilgileri isteyecekleri için bunu sorun etmeyin. 

Profesyonel hayata uygun kullandığınız, linkedin profilinizi de eklemekle birlikte, diğer sosyal medya adresleri de eğer işletme açısından fayda sağlayabilecekse verilebilir. Elbette varsa web sitenizde listede en başta kendine yer edinmeli. 

Öğrenci iseniz hedeflerinizi iş tecrübeniz var ise de, kariyer özeti ve ek olarak hedeflerinizden bahsetmeniz yerinde olur.  Özgeçmişinize bakarken gelecek hedeflerinizi ve başvurduğunuz pozisyona uygunluğunu kontrol edeceklerdir.  

İş ve staj tecrübeleri çok önemlidir. Kuru kuru bir rulo diploma siz dahil kimsenin işine yaramaz. Sadece kartvizit olarak bastırıp A4 boyutunda belli bir düzen halinde duvarınıza asarsınız. Tecrübelerin hangi pozisyonda, şirkette, tarihte olduğunu detayları ile belirtmeli ve sondan başa doğru sıralamalısınız. Böylelikle nereden geldiğiniz nasıl ne koşullarda piştiğiniz açıkça görülecektir. 

Eğitim şart deriz ya hep burada da şart mesleki kurslar, seltifikalar kurumlar uzmanlık belgeleri ( Ben yazmayan biri olarak öneriyorum. Yazarsam sayfalarca sadece seltifikalar sürdüğü için artık listelemiyorum.) Üniversite eğitiminiz ve yaptıysanız MBA Business hatta güveniyorsanız notlarınız listede kendisine yer edinebilir. Yabancı diller seviyeleriyle birlikte yazılabilir, tabii uygulamalı mülakat yapabilecek kadar iyiseniz o listeye yazın yoksa My go to cinama… diye  başlarsanız Go Go diye cevap alırsınız. Bilgisayar bilgisi artık bir beceri değil kültür meselesi oldu. Sizden hangi işe başvurursanız başvurun teknik servis elemanı kadar kullanıcı düzeyinde bilgi sahibi olmanız bekleniyor.  Fax çekmeseniz de olur ama mail kullanımını hatim etmeniz çok önemli.  

Eğitim tamam da biraz da sosyalleşelim diyorum. Mesela hobiler var hani uğraşı olarak zaman geçirdiğimiz yapmaktan keyif aldığımız eğlence araçlarımız, hani sıradan insanların yaptığı ve sizin düzenli hergün yapmadığınız uygulamaları yazmayın. Geçen yaz dağ bisikletine bindiyseniz, şubat ayında dağ bisikletine bindiğiniz anlamı çıkacak cümleler kurmayın.  

Son bonus :  Referans bilgisi için merak uyandırıp çağırtmak için istenildiğinde verilecektir veya  Kişi adı ve şirketi ve şirketteki ünvanını paylaşabilirsiniz.  

Özgeçmiş hazırlarken kendine soracağın sorular ?  

Bu bilgi başvurulan ilanda ihtiyaç olacak mı ? Satış uzmanlığı / Danışmanlığı için tenis sporunda Avrupa 3.sü olmak bir anlam ifade etmeyebilir. 

Detaylar geleceğim için faydalı olacak mı ? 

Hangi bilgileri paylaşmam benim geleceğimi olumlu / olumsuz etkiler. ?  

Hangi bilgi nereye konulmalı ?  

Yazdıklarım beni ve geçmişimi bireysel olarak doğru ifade ediyor mu ?  

Etkili ve verimli gözükmesinin yolları  

  • Satır boşlukları, Bold 12 fontu hatasız bir yazım ve de başlık altı açıklamalar tam anlamıyla basit ve göz yormayan bir o kadar da bu haliyle okunması kolay olmalı. 
  • Tezatlık olmadan başlangıçtan bu iş görüşmesine gelene kadar tüm süreçleri mantık süzgeci ile sunmak. 
  • Genel ifadeler yerine nokta vuruşlu açıklayıcı ve belgelenebilir direkt olan olayı açıklayıcı net ifadeler olması. 
  • Abartı ve süsleme olmaması ve ne olmak istediğinizi değil ne olduğunuzun yazıldığı bir ifade kullanılması özgeçmişinizin etkileyiciliğini arttırıyor.  
  • Başvurulan pozisyon ile ilgili detayları anlatmak isterken konu ile alakasız iş tecrübesine öncelik verirsen, görüşmeye geldiğin şirkette başka bir adaya öncelik verecektir.  
  • Detayları formüle ederken sayısal verilere yönelmeli rakam sunmalı ve de  kısa net anlaşılır olmalısın. 
  • Ön yazı ve genel düzene gereken önemi vermezsen yazdığın yazı sadece bir word belgesi olarak mazide yer edinir.  

Iş arama sürecinde aklındaki en temel nokta geçmişteki yaptıklarının geleceğini şekillendirmesidir. Ben kendi adıma ifade etmem gerekirse şuana kadar çalıştığım tüm şirketlerde bir önceki şirketin referansı ile çalışmaya başladım. Tanıdığın ( Adına torpil demiyoruz, kısaca diger adaylar arasında bilinirlik diyebiliriz.) Hiçbir zaman kullanmamış olsam da (Bugüne kadar çalıştığım 3 şirket oldu üçün dede  tesadüf sonucu çalışmaya başladım. Kişinin fazla oluşu referanslarının güçlü kişiler olması iş bulma süreçlerinde etki ediyor. Güvenilir bir insan isen seni linkedin’ den dahi bulmaları çok sürmez. Sağlam referanslar bu güvenilir kişi imajını sağlamlaştıranlardır.  Dürüstlük genelde kaybettirir. Ama çakalların arasında dürüst bir KURT olursanız kimse size tilkilik taslayamaz. Ne yaparsan yap aşkla yap derim hep, yaptığın işin en iyisi ol. Temizlik yapıyorsan paspasın değmediği yer kalmamalı. Başvurduğun ve çalıştığın işte kalıcılığın veya işe girişin geçmişinin iyi olmasıyla orantılı olduğu için her zaman güvenilir bir çalışma arkadaşı ol.  

Herkesin merak ettiği ama kimsenin açıklayamadığı yere gelelim… 

                                           ÖN YAZI NASIL YAZILIR ?  

Dana kuyruğunun faydasını bilenler bilir. Kaslar ve hafızayı yeniler ve canlandırır. Kalbede iyi gelir şekeri de dengeler. İşte Dana kuyruğu adlı nimetin bize getirilerinden biri de koptuğu nokta olan, İş başvurularında on’ da on hata yaptığımız ön yazı yazma kısmıdır. Biz düşünmeden pas geçip herşeyi unutursak, iş bulamayıp strese girer kalbimizi de üzer, kolestorolünüzü de çıkartırız. Basit ama nokta vuruşu nüanslar ile dokunacağımız hususlar ile artık sizleri bu dertlerden kurtaracak overlokçu ayağınıza kadar geldi.  

Olmazsa olmazlar, öz çekime benzer özgeçmişinde belirttiğin bir çok detay var ve bu detayları ikinci defa tekrarlamıyoruz. Bahsi geçen ilana neden başvurdun neden kendini uygun gördün istenilen şartları ne kadar sağlıyorsun başvurduğun şirkete hangi alanda neler katabileceğini listelemen ve bunlara cevap vermekle işe başlayabilirsin.  

Başarılarını ruhunda saklayabilirsin ancak, başarını oran orantı hesabıyla Ebobunu ve Ekok’ unu da hesaplayarak Cebir ilminin içinden geçirerek felek ile beraber çember atlayarak, önceki başarılarını yüzdelik ya da ondalık tam sayısı olmadan da olsa paylaşabilir ve inandırıcılığın ve belgelenebilirliğini arttırabilirsin.  

İnsan ilişkilerin, sosyal güdülerin problem çözme, kriz yönetme becerilerin listede kendine yer edinebilir. Çalışmadığımız dönemde neler yaşadık, neden çalışamadık, neler yaptın ? Her şirkete özel bir ön yazı sana nokta vuruşu bir mülakat deneyimi kazandırabilir. Tabii tüm bunları yaparken Türk Dili ve Kültürü kurallarına riayet ederek, yazım ve imla kurallarına dikkat ederek ön yazını yazmalısın. 

İş ilanları iki türlüdür, açıkça belirtilen çalışılacak pozisyon ve genel maksatlı başvuru içeren seç beğen al hepsi 5 YTL grubu ilanları,  

Her iki yazıda Sayın Yetkiliye yazılır. 

İlanınızda belirtmiş olduğunuz İnsan Kaynakları direktörlüğü ilanı ile yakinen ilgileniyorum. Özgeçmişimde detaylı bir şekilde ifade etmeye çalıştığım gibi, iş ve eğitim geçmişimin pozisyona uygun olduğunu ve XXL A.Ş şirketine neler katabileceğimi sizlerle paylaşarak kendimi daha yakından tanıtmak isterim. 

Saygılarımla, ( Veya iyi çalışmalar)  

Ad Soyad 

Veyahut da ;  

Üniversite eğitimim sonrası satış sonrası destek hizmetleri alanında özgeçmişimde de görmüş olduğunuz gibi 4 yıllık bir deneyim sahibi oldum. Çalışma arkadaşlarımla birlikte çalışmam esnasında yaşanan bir çok krizi çözüme kavuşturdum ve yaptığım işe artı değer katarak kendimi daha da geliştirmek ve kariyerim için İnandığım yolda yürüyebileceğim markanızda devam etmeyi hedefliyorum. 

Özgeçmişime dosya ekinden ulaşabilirsiniz. 

İyi çalışmalar, 

Ad Soyad  

Yazının Sözü Uygulaması :  

Dürüstlük genelde kaybettirir. Ama çakalların arasında dürüst bir KURT olursanız kimse size tilkilik taslayamaz. 

Klasik mülakat soru ve teknikleri

Fark ettim ki uzun süredir iş aramaya niyetlenecek gençler için satırları karalamamışım. İşler ve meslekler yenilense de bazı meslekler kaybolsa bile, Manevra Strateji Taktik dediğim MeSuT yöntemleri neredeyse hiç değişmiyor ve değişmeyecek.  

Doğru sorulara doğru yanıt verme yöntemleri, çapraz soruya çapraz yanıt vermeyi de arada kısaca değinmeye çalışacağım. Neredeyse her işte şöyle ilanlar çıkıyor.  

15 Yıllık tecrübeli, 25 yaşını aşmamış mesleğinin son 10 yılını kalite veya üretim mühendisi olarak çalışan askerlik yapmış diye başlayan ilanları görüyorsunuzdur. Yeni mezunsanız çok ciddiye almayın oraya alınacak kişiler bellidir zaten, tecrübeniz ve yeteneğiniz bazen yeterli olmayabiliyor. İstediğiniz işe başlayabilmenin sosyal medyanızda bunu paylaşabilmenin yolu için sorulan sorulara onlara göre doğru, özgün ve etki bırakan birkaç cümle kurmanız bekleniyor.  

Gelsin sorular verilsin cevaplar…  

Kendinizi anlatın 

1873 yılında çölde kar topu oynanırken doğmanız ve Cin ali ile saklambaç oynayıp oynamadığınız kimsenin merak ettiği bir sual değil. Bu soruya verilen öyle mizahi cevaplar duydum ki, sevgilisi ile tanışmasını veya askerlik anılarını anlatan arkadaşlardan haberdarız. Vakit kısa öz ve nokta vuruşu olma vakti, hani lazer yazıcılar öncesi muhasebecilerin kullandığı numaratik vuruşlu yazıcılar vardı ya onlardan kurtulma vakti. Mesela daha önce çalıştığınız işyerlerinden edindiğiniz tecrübelerden neleri öğrendiğiniz neleri geliştirdiğiniz çaktırmadan fena olmadığınız birkaç alanı da buralarda da zayıfım diye yedirebilirsiniz. İletişimde gerçekten kendimi yeterli görmüyor insanlarla konuşamam diyordum ancak şirketin en çok konuşan kişisi ünvanı ilk günden beri bende… Neler öğrendiniz kendinizden ne eklediniz ? Hangi alanlarda sorumluluk ve insiyatif aldınız ? Kendinizce güçlü zayıf yönleriniz Swot analizinizi paylaşın. Ve bu iş için nasıl heyecanlı olduğunuzu hissettirin böylelikle, işe alınmayacaksanız bile alınırsınız. 

Az önce geldiğiniz odada 20 kişi vardı ve bir kişi alınacak sizin farkınız nedir ?  

Aday’ ın kendini anlatabileceği aslında tek doğru nokta burasıdır. Özgün ve özgür olun belli bir tecrübeye ihtisasa kadar, beni ne şirketler istiyor da ben size geldim olmasın. Öncesinde şirket ve başvurulan pozisyonu araştırmış olduğunuz için, geçmiş tecrübeleriniz ile başvurulan pozisyon arasındaki uyuşmayı ve bu tecrübe birikiminin şirketin hedefleriyle nasıl uyuştuğuna nokta vuruşu ifadelerle değinin. Aslında bunun meali seni tanımak istiyorum maske kimsin sen demektir. Bu an aday’ ın istekleri veya diğer taleplerini isteyeceği alan değildir. Ayrıntıya girmeden soru geldikçe can alıcı detaylar ile konuşmayı yönetmelisiniz. Eğer tecrübesiz iseniz genelde konuşmayı şirket yetkilisi yönetir. 

Sakın Çalışkanım doğruyum. İlkem şirketi daha iyi noktalara taşımak ve işe de ihtiyacım var şeklinde diye başlarsanız. Sadece mülakat tecrübesi edinirsiniz.  

Bu pozisyon kendimi daha önceki tecrübelerim ile daha da ileri taşıyabilecek ve şirkete daha çok fayda sağlayabileceğim bir pozisyon ve bu departmanda görev alırken yaşanabilecek problemler ve çözüm yollarına hakimim savcıyım derseniz ve de bunu canlı bir örnekle bağlarsanız nokta vuruşu olarak artık o şirket sizden randevu talep edecektir.  

Sonra derler ki, XXLS şirketi için, neler yapabilirsin derler. Sende yapabileceğin kadarını söylersin. Senin sınırların sana ait çok uçmamak lazım. Bu başlık altında da işin ihtiyaçlarına karşılık verebiliyormu ? Şirkete ne kazandırır ? Niçin burada ? Ne tarz projeler üretebilir ? Sorularına cevap bulabilirsin.  

Güçlü ve Zayıf yönlerinizi anlatın  

Güçlü yönleriniz ve nasıl geliştirdiğinizi anlatırken asla, işiniz dışında yönlerinize girmeyin. Mesela Grafik tasarımcısı değilseniz Corel Draw düzeyiniz kimsenin işine yaramayacaktır. Dergi editörlüğü kariyerinde detayları konuşuruz. Zayıf olduğunuz yönler ve de geliştirmek için neler yaptığınızı örneklerle ifade edin.  

Tuzak geliyor işte eski işinizden neden ve ne şekilde ayrıldınız ?  

En tuzak cevaplı soru budur. İstifa ettim derseniz, niçin sorusuna cevap bulmanız gerekir. Asla eski şirketiniz ve yöneticilerinizi kötülemeyin. Ama yalanda söylemeyin. Mesela 30 Km’ den daha uzak bir yerde çalışmam istendiği için devam edemedim diyebilirsiniz. Ben git gel 65 Km yol yapıyordum ama herkes ben kadar sabırlı olmak zorunda değil. Peki ne diyeceğiz derseniz, kendinizi geliştirdiğiniz alanları ve aldığınız sorumlulukları vurgulayarak anlatın. Yeni işinizde de başvurduğunuz pozisyona paralel olarak, eski tecrübenizin üzerine katmak istediklerinizi ekleyin.  

Şirkete kattığınız değerle, başarılarınız nelerdir ve karşılaştığınız zor bir durumu krizi nasıl çözümlediniz ?  

Burada rakamların diliyle tercümanlık yapın. Departmanda göreve başladığımda departmanın satış raporları şubeler arası Türkiye sıralamasında 11. Sırada idi ve istifa ederek ayrıldığımda 2. sırada iken başka şubeye tayinim sonrası ulaşım problemim nedenli istifa etmek zorunda kaldım diyebilirsiniz tabii gerçek böyleyse, ve başvurduğunuz pozisyon ile ilgili varsa bir başarınız sunmayı unutmayın. Yetenek ve becerilerinizi hikayecilik adlı edebi türle kısa net ve özgün bir biçimde ifade etmeniz gerekiyor. 

Gelecek beş yılın planında kendinizi nerede görüyorsunuz. 

Sorusuna CEO olarak ifade etmeniz hayal ürünü sayılabilir. Ama, hedefi olmayan bir gemiye hiçbir rüzgar yardım edemez. Beş yıl sonra ne yapmak istediğinizden işinizin iyi yönlerinden bahsederek konuyu paraflayabilirsiniz.  

Tüm ara suallerde bittikten sonra konuşmayı bitirmek için insan kaynakları yetkilisi sormak istediğiniz bir soru var mı şeklinde genel geçer bir soru sorar. Sizin de her ihtimale karşı önceden hazırladığınız en az 5 sorunuz vardır. Çünkü, en az 3 tanesi mülakat esnasında çok sorulanlardan olduğu için auto mesaj olarak cevaplanmıştır. Soru sormak için sormayın öğrenmek için sorun böylelikle şirket hakkında araştırma yapan ve bu iş için en iyi adayın siz olduğunuzu onlara hatırlatın.  

Yazının Sözü Uygulaması : 

Doğru cevap doğru sorunun sorulmasıyla açılacak hazine sandığıdır.  

Yenilikçi iş görüşmeleri, çevrimiçi iş mülakatları 

Covid- 19 pandemisi ile birlikte olaylara bakış açımızla birlikte kariyer gelecek planlarımızda virüslerden etkilenir oldu. Hem de o varyant bu varyant derken vah ben yandım sürecinin getirilerine getirdikleriyle hayatın sundukları arasında kalan bir neslimiz var artık.  Z kuşağını hepimiz biliyorduk, ama Zikzak varyantı ile gelecek planları yapmayı yenilerde öğrenmeye başladık.   

              Yüz yüze görüşmeler maskeler altında kalınca ses tonunun ikna ediciliği de yeterli gelmemeye başladı, bununla birlikte maskeli balolar artış göstererek online işe alımlar ile yeni bir dönem başladı. Yeni normale alışırken, normal bir yeni için sanal görüşmelerde kuzenleriniz ile temaslarınız sayesinde ne kadar aşina olursanız olun, iş mülakatlarına hazırlık yapmanız gerekir.  

Görüşme öncesi görüşmenin istenilen şekilde yapılması için hazırlanırken yapılacaklar 

  • Görüşme saatini asla kaçırmayın ve görüşmeden 10-15 dakika önce mail ile hazır olduğunuzu hatırlatın. 
  • En uygun, sessizliğin maksimize olduğu ve aydınlatma konusunda yüzünüzün net ortaya çıkabildiği, arka planınızın iyi bir görüntüye sahip olduğu bir ortamda olduğunuzdan emin olun. 
  • İnternet bağlantınızın TT olmamasına özen göstererek benim birebir yaşadığım rezalete dönüşen görüşme deneyimlerini yaşamayın.  
  • Sesinizin testini yapın, mikrofonu ve kamerayı doğru zamanda açın. Dış gürültüye karşı kulaklık kullanabilirsiniz. Ama her zaman sakin ortamlar idealdir. 
  • Tablet, Cep telefonu gibi cihazlarınızın bildirimlerini kapatın. Böylelikle dikkatiniz dağılmamış ve odaklanmış olarak süreci yönetebilirsiniz.  

Görüşme öncesi yapılacaklar 

  • Başvurduğunuz pozisyona göre gerekiyorsa şirketin 600’ lü 700’ lü hatta bilanço gelir gider maliyet hesaplarını dahi inceleyin, alıcı gözüyle bakın, böyle yaparak çalışmaktan vazgeçip Borsa’dan hissesini satın aldığım şirket dahi oldu.  
  • Şirketin ne sattığı, nasıl sattığı, dağıtım kanalları, ürün hizmet değerleri, çalışana kattıkları, çalışandan bekledikleri, sosyal kültür yapılarını iyice araştırın. 
  • Şirketin web sitesini ve inceleme imkanınız olursa tesislerini detaylı bir şekilde inceleyin ki, aklınızda kalacak soruları sorarak öğrenebilin. 
  • Size sorulacak sorular arasında şirket hakkında neler bildiğiniz çok önem arz eder ve bu sorular genellikle çapraz sorular şeklinde gelir. 5N1K şeklinde sorulara ve cevaplarını vermeye hazır olun.  
  • Gelecek soruların çoğunluğunun cevabı internet sitesinde ve siz cevapları bildiğinizi gösterdikçe şirket aradığım çalışma arkadaşım karşımda diyeceği bir dönemin başlangıcıdır. Buradaki genel sorulan özel amacı, zorluklarla nasıl başa çıkacağınız ve gelecekte krizleri nasıl yöneteceğiniz ile, davranışlarınızın etkilerini gözlemlemektir. Siz yönetici olacaksanız siz o şirketten ayrıldığınızda herkes sizin adınızı yüzünüzü unutabilir ama yaşattığınız çalışma deneyiminizi asla unutmaz. Anılarınızla anılın yaşattıklarınızla değil derler. İşte siz anılarla anılan olun.  
  • Aklınızdaki sorular için web sitesi ve konuşma esnasında edindiğiniz notlar size kılavuz olacaktır bu soruları sordukça ilginiz anlaşılacak ve işletmede çalışmaya olan şevkiniz parlayacaktır. 
  • İster online isterseniz yüz yüze mülakat olsun, giyeceğiniz elbisenin renklerin ve desenlerinin kamerada nasıl gözüktüğünü kontrol edin. Renklerin uyum içinde olması size karşı bakış açısının olumlu olması konusunda örnek teşkil edecektir. 
  • Bu yazıyı yazdığım esnada ve online toplantı yaptığım bir çok defa da TT şirketinin teknolojik yetersizliğini defalarca yaşayarak gözlemledim. Bağlantı koptuğu için toplantım mahvoluyordu. Cep telefonuma tanımladığım ek paket hayatımı kurtarmayı başardı. Toplantı yapılacak uygulama hem telefonunuzda hem de bilgisayarınızda kurulu olsun. Profil fotoğraflarınız da profesyönel gözüktüğünüzden emin olun. İsminiz ve diğer kişisel zorunlu bilgiler tam olarak görüntülenebilsin.  

Mülakatlarda sadece sesli dahi olsa, yüz şeklinizin sesinize yansıyabileceği gerçeğini unutmadan, davranışlarınızı kontrol edin. 

  • Jest, mimik türevli tüm yüz ifadelerinizi çok iyi kontrol edin. Emin ifadelerle konuşurken bunu gözlerinizde desteklesin.  
  • Beden diliniz gerçek sizi anlatsın. Akılcı, mantıklı, çözüm odaklı ve inovatif ve de çalışkan olduğunuzu hatırlatmaya gerek duymuyorum. 
  • Açık net ve mantıklı olduğu kadar yavaş konuşun ki, anlaşılabilir oldukça talepleriniz ve beklenenler net olarak ortaya çıksın. Yoksa hayaller masarati Hayatlar Murad 131 olur.  
  • Ne söylediğiniz bazen anlam ifade etmezken nasıl söylediğiniz karşıdaki muhatabın anlayabilme düzeyini de belirler. 
  • Güven ve bir işe başlamak bir başarının ilk adımlarıdır. Eksikliği çok basit bir şekilde fark edilebilir ve sürece 2-0 geriden başlarsınız. Yanıtlarınızdan emin, dik oturarak ve doğrudan muhatabınızın göreceği şekilde işte ben buradayım demeyi bilin. 
  • Siz bir çok şey söylemeye hazır olabilirsiniz ama, bazen sizin bahsedeceğiniz bir detay, sizi zor durumda da bırakabilir. Olabildiğince İnsan kaynakları yetkilisinin süreci yönettiğini zannettirin ve soruları ona sordurun. Üç konudan biri sizin soracağınız soru olabilir böylelikle zamanda kazanırsınız. 
  • Daha fazla ayrıntılı açıklama istemekten ve söylediklerinizi tekrardan korkmayın 45 dakikalık bir görüşmede mecbur kalırsanız üç defa dahi aynı konunun üzerinden geçebilirsiniz.  
  • Özgeçmişine her türlü bilgiyi yazanlardan olmadığınız için tebrik ediyorum. Tuttuğu takımı özgeçmişine yazanlar olduğunu hatta ilişki durumunun karmaşık olduğunun yazılı olduğu özgeçmişler gördüm. Bunları yapmayın. 
  • Eski çalıştığınız yerde iyi bir intiba bırakmadıysanız orası ile benzer pozisyon ve alanda boşuna iş aramayın. Eski işinizde yaşadığınız sorunları yeni işinize taşımayın. Ve her daim olabildiğince olumlu konuşun. 

Her şeyi konuştunuz da karpuz mevsimimi değildi üzülmeyin. Çağrı bitmeden sizden iki defa bastırarak soru sormanız beklenir. Bu bir gelenektir. Önceden hazırlanan son dakika sorularını burada devreye alarak atak yapabilirsiniz.  

Bunun üzerine insan kaynakları yetkilisi, size teşekkür eder ve sonraki süreçler ve size geri dönüş bildirimleri konusunda çok sık duyacağınız biz sizi ararız cümlesinin farklı versiyonlarını sunar.  

Görüşme bittikten sonra, aramanın tamamen sonlandırıldığından, mikrofonun tamamen kapatıldığından emin olun. Sonra bir dostunuzla görüştükten sonra what sapptan teşekkür edici bir mesajın etkisi biskremde dahi yoktur. Görüştüğünüz yetkiliye bir teşekkür maili ve genel durum değerlendirmesi maili paylaşın.  

Ilk iş görüşmelerimden birinde, yüz yüze görüştüğüm insan kaynakları yetkilisinden sonraki süreçlerde genel müdürleriyle görüşene kadar görüşüm hep olumluydu. Görüşme sonrası insan kaynakları yetkilisine teşekkür eden ancak, şirketin yöneticilerinin etik değerlerimle bağdaşlamadığı için çalışmak istemediğimi ileten bir mail göndermiştim. Kendisi de aslında işe alındığımı ama böyle bir cevap beklemediğini söylediğinde o şartlarda üst pozisyondaki o işe çok ihtiyacım olmasına rağmen istememiştim. Bu deneyimimi de paylaşmak istedim. 

Buradaki amacımız eğer bu işi istiyor isek, başvuran diğer adaylardan farklı olduğunuzu hissettirmektir. 

Yazının Sözü Uygulaması :  

Doğru cevapları bulduğunuz sürece soruların bir anlamı kalmıyor.  

Yeni mezun ilk iş görüşmesine girerken ve bol noktalı sualler

Bedensel hareketlerimizin iş başvurularımızda etkisi… 

İlk iş görüşmesi yapabilenler bilir heyecanlıdır yapamayanlarda anlar aşırı gericidir. Aslında bu heyecanla gerilimin aksiyonla buluştuğu noktada bizi ele veren bazı adımlar var. Bu ispiyoncu duygular yapabileceğimiz bir çok iş için karşımızdaki işe alım yetkilisinin gözünde ya bu kişi bu işi yapabilir mi sorusunu sorgulatıyor. Tabii bilindiği gibi insanlar bir başka insanla tanışmaları ilk  otuz saniyesinde ön görüş-yargı kararını vererek bundan sonraki süreçte ona göre ağzınızda kuşta tutsanız o kuşun neden kanadı var diyebiliyorlar. İşte burada fiziksel diliniz ne söylerse söylesin anlamsız oluyor ve vucud diliniz size arabeks söyletebiliyor.  

Akademik ilanlarda çok sık görüyorum, aynı dil puanı almış aynı ALES puanı almış ama mülakatta biri öteki adaylar yerine seçilmiş, salih niyete dönersek bu kişinin davranışlarının ve özgüveninin etkisi diyebiliriz. Çok iyi test çözenin doktor olabildiği kan görmeye dayanamayan ama test çözdüğü için doktor olabilenlerin var olduğu bir eğitim sisteminde elbette bedensel davranış biçimlerinin kariyer hayatımızda etkisi yadsınamaz.  

Mülakat süreçlerinde bizzat deneyerek işsiz kaldığım beden dili hataları 

Gözler kalbin aynasıdır derler, gözleriniz çok güzel ve etkileyici olabilir ama iş mülakatlarında renginden çok kontrollü hareket edip etmediklerine çok dikkat ediliyor. Ani ve fevri hareket etmeleri sizin güvensiz biri olduğunuz veya gözleriniz açıkken hayır der gibi kurt ulumasına benzer gözleri dikmeniz sizin konuyla ilgilenmediğiniz ve doğru kişi olmadığınız izlenimi veriyor. Sırf bunları gözlemlemek için sayısız iş görüşmesine gidip elenebilmek ve o sıradaki gözlemleri not alabilmek için denemesini yaptım. Daha basit konuşursak, iki kişi arasında iletişim kurarken dahi, gözlerin dikkatlice bakılması ya duello yapıldığı anda ya da romantizim anlamı taşır. Her ikisi de tehtitkar olmakla birlikte arada gözleri kaçırmadan önüne bakmak hatta doğru bakış açısı olarak muhatabın iki kaşının ortasına odaklanmak gerekir. Böylece muhatap onun gözlerine odaklandığınızı ama bakmadığınızı düşünür. Göz temasının azı da çoğu da zararlıdır.   

Peki o zaman görüşmelerde nasıl bakacağız ? 

Güzel bakmak sevaptır şeklinde bir özdeyişimiz var. Gerçi biz onu da yanlış anlamış olsak’ ta iyi bakalım iyi olsun. Fazla odaklı ve anlık indirmeli kaçırmalı bakışlar agresif uyumsuz ve problemli bir tip imajı verirken, az bakmak ya da başka yöne bakmak kişinin dürüst olmadığı bir şeyler sakladığı şeklinde yorumlanıyor. Orta yolun yolcusu nasıl oluruz ? Ortalama bir görüşme 30 dakika oluyor. Tabii bekleme süreçleri ve diğer resmi oyalama manevralarını saymazsak diye ifade etmiş olayım. Gençler bir arkadaşınız ile göz göze 30 dakika vakit geçirip göz rengini henüz ezberlemediyseniz, ya içinizdeki romantik kişi hakkın rahmetine kavuşmuş ya da hiç olmamıştır. Göz dikerek baktığınızda bu ona tehdid olarak yansır. Ama normal baktığınızda sevgidir işte sevgiyle büyüyen insanlar olarak iş görüşmelerinde bu sevgiyi sınırlı düzeyde yaşamanız biraz da resmi davranmanız gerekiyor. Tabii Covid – 19 Sonrası tokalaşmalarda mesafeli olsa da siz de normal tokalaşsanız bile mesafenizi koruyun ve karşınızdakinin düşmanınız olmadığını fark ederek, elini sıkma düzeyiniz zarar vermeyecek kadar olsun. 

Bakışı hallettik te duruş eksik mi kalsın ?   

Kalmasın tabii görüşmelerde çok fazla olasılığınız yok zaten ya bir toplantı odasında ya da İnsan kaynakları yetkilisinin  kare odasında bir yumuşak bir koltukta yeriniz hazır. Durakalmak ile durmak bir o kadarda oturmayı ve kalkmayı bilmek gerek. Zengin kalkışı ile olmuyor bu işler. Dik oturman gayet normal de, bunu gerilim aksiyon filmi sahnesine çevirmen kendini kasman ve bu işte isteksizmişsin imajı vermene neden olabiliyor. 

Görüşmeler gerilimli ve heyecan verici olduğu kadar sakinlikte gerektirir. Rahmetli Kemal Sunal gibi ellerini masaya vurmak, Türk’ üz Türkü çığırmak tercih edilen yöntemler değiller. Sessiz sakin ve sabırla kaçınılmaz sona hazırlanmalısın. Tecrübe ettiğiniz gibi, İnsan kaynakları birimi sizi mülakata çağırmak için dahi arama gerçekleştiriyorlar. Arama esnasında senin adımlarını takip edemediği heyecanını hissedemediğini zannettiğin an,  ilk hatanı yapıyorsun. Sürekli bu işi yaptıkları için ses tonunuzdan söyleyiş biçiminizden, konuşurken seçtiğin kelimeler kendisine hitabın ses tonundaki değişimler senin hakkında karşı tarafa istihbari rapor sunar. 

Ben bu işi nasıl kazasız belasız atlatırım dersen, öncelik gerçek hayatta duygularını ve davranışlarını kontrol etmeyi öğrenmen gerektiğini hatırlatmak istiyorum.  

  • Başarısız olduğun nokta senin çalışman gereken noktadır. Daha önce görüştüğün ve seni işe almayan insan kaynakları yetkilisi ile tekrar bir görüşme fırsatı yakalamanın yoluna bakmalısın.  Böylece iki görüşme arasındaki farkı da bu süreçte geçirdiğin gelişimsel süreci de hazmederek öğrenmiş ve analiz etmiş olacaksın. Unutma % 100 Kaybedeceğin bir görüşmeye gidiyorsun yani daha kötüsü yok bu nedenle tamamen cesur olmalısın.   
  • Yakın arkadaşın ile prova yapabilir, bu sayede kendine ve arkadaşına gülebilir bolca eğlenebilirsin ama bunda utanacak bir şey yok. Korkunun ecele faydası olmaz. 
  • Ben yapacağım konuşmaları önce online ofis programında yazar sonra sesli robot okuması ile uyurken dinlerdim böylece kendi yazımı ezberlemek yerine aklıma kazırdım. Ve öğrenir doğaçlama yapabilecek cesaret kazanırdım. 
  • Hiç bir şey yapamıyorsan yetmiş yaş üstü dede ve ninelerimizde bile bulunan kamerası iyi çeken telefonunla caka satacağına kendini videoya al ve kendini izleyerek eleştirmek için kendinle yüzleşebilmek için kendine fırsat ver. Şimdi değilse ne zaman ?  

Buraya kadar resmin ön yüzünü konuştuk bir de arka planı var haydi yer değiştirelim sıkıldıkça yer değiştir böylece rotasyon ile kendini daha çok geliştirirsin. 

Mülakatı yapan sizseniz olayın rengi daha da değişiyor, İnsan kaynakları yetkilisi gibi çeşitli alanlarda mülakatlara girdiğim zamanlar oldu birde arka cepheyi buradan oluşan fırtınayı görmek istedim.  

Bu görüşmelerimi ve anılarımı şuana kadar kimseyle paylaşmamıştım. Benim yapmış olduğum ve farkına varmadığım o kadar çok hatamı başkalarında gördüm ki, prova ve iş yerinde rotasyon süreçlerinin anlamını çok iyi anladım.  

  • Her iş çok sayıda tecrübe ama az maaş talebine göre şekil alıyor talep arzı değil, arz talebi arttırıyor. Ülkedeki stratejik planlamaları stratejistler ve iş uzmanlarına yaptıramadığımız içindir belki de her köşe başında her işten anlayan ama benim alanım onu kapsamıyor demeleri…  
  • Aslında yazımın burası biraz uçuk genç ve tecrübeli isek, bir kademe de olsa üste kazara da olsa çıktıysak çıtayı yükseltmenin bambaşka bir yolu daha var. Kariyer dikeyde olur yatay da mimari oluyor da, adım adım inşaa edilen kariyer adımlarından mimarisi dikey veya yatay olamıyor mu ? Mesela olay mantık süzgecinde basit ilerliyor. Dikey kariyer de hep bir adım sonrasına aç gözlülük ile en son Genel Müdürlük koltuğunda patronununuz’ un neredeyse aile hayatını bile yöneteceğiniz bir geleceğe ilerleyip çok çalışayım emekli olurum derken, zincirli kuyu da giriş ücreti abonmanlar için 25 Bin TL  ölüm anında  6 Bine iniyor. Ama çok bürokrasisi var demiş olayım. Çalıştığım iş gereği mezarcılar sık sık bir şeyler almaya geliyorlar. Veya da yatay mimari kariyer yaparsanız örneğin Mekatronik Mühendisi oldunuz, Üretim mühendisi de olursunuz, teknik mühendiste veya İETT de çalışabilirsiniz veya yapay zeka ile makine teknolojilerini çalışabilirsiniz, hiçbir şey olmasanız üniversitede akademisyen olursunuz.  Her halükar’ da ortada bir mimari var ve bu mimari sizin gelmişinizden geleceğinize şekil verecek olan bundan sonra hayatınızı nasıl hangi şartlarda yaşayacağınızı statünüzü belirleyecek ön eleme taşıdır.  
  • Hangi süreçte olursanız olun hayat çift yönlüdür sizi alır işletmeye gösterir, işletmeyi de alır size gösterir ve ortaya oryantal oryantasyon süreci çıkar.  Hem kendini çok iyi tanıyıp tanıyacak hem de işverenin nerede hangi işe hangi koşulda başladığından şu anki hangi borsada hangi grupta hisse değeri olduğundan bahsedecek kadar tanıyacaksın. 
  • Yönetme erkine adaysan özgüvenin tam, risk oranını doğru tayin eden ve de duygusallıktan uzak olman gerekiyor. Stajda edindiğin, tecrübe dolusu bakış açısı sana gelecekte çok daha fazlasını kazanç olarak edindirecektir.  
  • Bir arkadaşım yıllar önce mesleğinde çok iyi olduğu bir dönemde her şeyi bırakıp cafeterya işletmek istiyorum demişti. Şaşırmıştım daha çok para kazanacağı mesleği varken ve bu kadar yetenekli iken, nereye gidiyorum zaman nasıl geçiyor yaptığım işten zevk alıyormuyum adımlarımı doğru atıyormuyum neyi ne şekilde ne için istiyorum ? Diye soruyormuyuz ? Para kazanmak mesele değildir önemli olan kazanılan o parayı harcayabilecek kadar ruh ve benden sağlığına sahip olabilmektir. Bİr dakika sonrası garanti olmayan bir hayat için fırfır gibi günlük iş hayatına, megakentlerin trafiğine ve günlük sadece günü kurtarmaya yönelik hazır tüketim hayatına fark etmeden ömrümüzü sunuyoruz.  

Ne zaman düşünsek bir kriz patlıyor ve düşünceyi düşünmeyi bile düşünemiyoruz.  

Düşün, tart sorgula ve uygula…. 

Nereye gittiğini bilmeyen bir gemiye rüzgar nereden eserse essin, sadece fırtınadır. Önemli olan rüzgarın yönünü avantaja çevirmektir. Kriz ile keriz kelimelerini ayrıt edebilmektir. 

Tuzak sorular ve düşüncelerin seni mahvetmesine izin verme ! 

Yönetici pozisyonunda isen beklentin genellikle şöyle olabilir. İK uzmanı sorar beklentiniz nedir hangi pozisyonlar ilginizi çeker. Zaten kurumsal şirketlerde önce önce iş adı, özellikleri, yapman gerekenler sonra hangi şartlar gerektiği gibi bilgiler açıkça yazılır. Bir de kuzeniniz varsa oldu bu iş. 

Eğer çok tecrübeli olsaydınız bu yazımı buraya kadar okumazdınız bu nedenle okumaya devam, Kelime çok basit mevcut pozisyonumdan daha iyi bir  kariyer adımı diyebiliriz. Bu adımda yatay veya dikey fark etmeksizin bir sonraki aşamaya ve ilgi alanınıza göre ilerleyen başvuru yaptığınız ilanın kendisidir… 

Böyle dedikte acele davrandık, görüştüğünüz kişi eğer üst pozisyon yöneticisi ise, küçük işletmelerde bile CEO ile görüşebiliyorsunuz ki o CEO diye gezen arkadaşa başka noktalarda mağaza müdürlüğü bile vermemiş oluyorlar. Yaşadım gördüm tecrübe ettim bu sebeple yazıyorum. Bilmemneoğlu yapı market vardı. CEO su bakkal çırağı edasıyla ortalıkta geziyordu. İyi ki olmamış. Bu sayede bugün bu yazıları size yazıyorum.  

Bir üst pozisyonu istiyorum demek, ben köyden yeni geldim, ben gariban ben yazık, siz benim adıma en doğru kararı verirsiniz beyim demektir. Bu böyle olamaz. Siz kabınıza sığmayacak ve ben bu işin bu şartlarını sağlıyorum ve başvuru yapıyorum diyeceksiniz o zaman işler çok başka ilerliyor.  

İş değişikliği yapacak olan, kendini yeterince tecrübe edinmediğini düşünen genç arkadaşlara… 

Word un eski formatında şapka çıkaran haydo’ ya benzer bıyıklı bir abimiz vardı. 2000 sonrası doğumlular bilmezler. En son biz 90’ lar sonrası son mahalle kültürü çocukları onu gördük.  Onun gibi bir şapka edindiniz ama, o şapkayı cesaret edip kirlenmesini de göz ardı edip çıkarıp ya alkışlıyorsunuz ya da düşünüyorsunuz. 

  • Diğer adaylardan farklarınız neler bir farkınızı ortaya çok iyi şekilde çıkarmanız gerekiyor. 
  • Doğru kelime, doğru strateji doğru yer ve doğru zaman ne varsa doğrulukta var. 
  • İlana başvurduğunuza göre okumuş olmalısınız SAP Veya ORKA veya ETA istenen bir ilana autocad bilgim şu düzeyde şu versiyonları kullanabiliyorum diye girmeniz size sadece tamam da niye geldiniz sorusunu sorduracaktır.  Hep derim işveren az maaş, az imkan az statü, az konuşma ama çok beceri ister. Özellikle ilanda göreve yönelik program bilgisi yeterliliği ne istiyorsa onda uzmanlığınızı uygulamalı kanıtlayabilmelisiniz. 
  • Mülakata girmeniz demek sorulan soruya cevap vermek dışında doğru soruları işverenin sorulmasını istediği soruları sormaktan çekinmemenizi gerektiriyor. İşi istediğinizi iş kültürü ve örgüt kültürüne hakimiyetinizle beden dilinizi de ekleyerek konuşun. 
  • Bu işletmeden ne isteyip ne istemediğinize iyi karar verdiğinize eminseniz başvurunuzu yapın beklentinizi karşılamıyorsa, bir arkadaşa bakıp çıkacağız deme imkanınız yok.  Mesela bir Türkiye’ nin en büyük marketler zincirinde görev alan bir İK cı hanımefendinin görüşmesine giren 10/2 kişinin işe alındığını görebilmek için farklı dönemlerde o görüşmeye girme cesaretini gösterdim. Artık o market zincirinden alışveriş bile yapmıyorum.  

Pozisyon size ne kazandıracak ne kaybettirecek ? Aslında siz ilana başvurmuş olsanız da size önerilen ilan diyebiliriz. Öğrenci iken çalıştığım uluslararası bir şirkette yönetici alımı ilanı için çalışanın karar verdiği bir sistemleri vardı bunu gözümde o kadar büyüttüm ki işletme müdürlüğü ilanı çıksa da başvursam diyordum. Bunu lütuf sanıyordum. Ama öyle değilmiş, başvuru yapıyorsunuz ama bir üstünüz ve onun üstü onay verirse başvuru yapıyormuşsunuz.  İş hayatının geneli böyle sizin terfi edişiniz hangi mimari olursa olsun fark etmeden ikili ilişkilerinizden geçiyor. Bunu unutmadan kurumsal ya da Cabbar abinin dükkanı fark etmeksizin durumun böyle işlediğini hatırlatır.  Sizin önünüze konulan sıcak yemeğin neden konulduğunu size ne kazandırıp ne kaybettireceğini (Parayı kast etmiyorum.) iyi düşünün. Eğer dış ilandan başvuruyorsanız yani çalıştığınız şirket içinden olmayan olarak, şirketi ve sektörünü sosyal medya hesaplarını kuruluştan bugüne önemli gün ve haftalarını kısacası siz bu işe başvurmadan önce  olan her şeyin özetini bilmeniz gerektiğini, bunların mülakatta sohbet esnasında sorulmasa bile sizin araya serpiştirebileceğinizi, mayayı atıp ekmeği kabartıp konuşmayı da abartmadan etkili bir nokta vuruşu ile bu işe saldırın. 

Yazının Sözü Uygulaması :  

Para kazanmak mesele değildir önemli olan kazanılan o parayı harcayabilecek kadar ruh ve benden sağlığına sahip olabilmektir. 

Tam da bir mülakat yazısı ?

Sevgili işsiz dostum, sayısız iş görüşmesi ile sayısız da soruya her daim hazır ve  nazır olduruldum, bu da benim staj sürecim olarak bana sayısız tecrübe kattı. Şimdi sana birkaç tüyo vermek istiyorum.  

İşte geliyor kafamda deli sorular ile mülakata başlıyoruz. Okudukça kendine sor ve kendince cevapla sırayla gideceğiz. Para almıyoruz.  Hepinize yetecek bilgim var merak etmeyin.  

İş ve işe alım prosedürleri farklı gibi gözükse de özünde amacı çalıştırılmaya en uygun adayın veli efendi defilesi denemelerine hazırlanmasıdır. İşte üniversite sınav soruları gibi bunlar çıkar mı dediğin iş mülakat sorularını önceden senin için tecrübe ettim ve sana fısıldıyorum.   

Silsile hep aynı, çünkü başka soru yok. |2|-|-2| : 0 Mutlak değer ifadesinde olduğu gibi istedikleri amaca ulaşmak için izledikleri yol sana dağlar bayırlar gibi gelse de doğru stratejiyi uyguladığında soru gelecekse Anadolu Hayat Emeklilik diyebilirsin. İşte Anadolu’ nun bağrından gelip, bu sorulara cevap verecek kişi sensin.  

1- Sence sen kimsin ?  Çık dışarı evladım  mı diyorsun kendi bilinç üstüne ? Yoksa sahip olduğun bilinci altını üstüne getirip kendine hayali bir hikaye mi üretiyorsun. Kötü ve başarısız olsun önemli değil, ama senin olsun. İlle de Roman olsun ama çamurdan olsun, misali sana ait olsun. Şimdi düşün sen kimsin Ne yaparsın hakkında hangi bilgileri rahatlıkla söyleyebiliyor, neleri gizleme ihtiyacı hissediyorsun acaba neden gizliyorsun ? Önce kendinle yüzleşme sorusu geliyor. 

2-  İşletmemize başvurduğuna göre bir gelecek planın, olmak istediğin hedef silsilesi elbet olmalı, yoksa ne iş olsa yaparım ağabey mi diyorsun ? Mizahen sorarlar beş yıl sonra neredesin ?  Ben bir görüşmede akşamı garantiye alalım, beş yıla Allah kerim demiştim. Orada istenen şey aslında 365 günleri toplayarak sonra ortaya çıkan sonucun size bölünmesi ve fayda ile çarpılmasıdır. Kısacası beş yıl sonrası bildiğiniz dört işlemden ibarettir. O beş yıl kısa zamandaki planınızdır. Orta vadelik planlarınız siz ne yaparsanız yapın boşluk oluşmadan yani bir kişinin ayağı kaydırılmadan gerçekleşmeyeceği için çokta umutlanmayın. Uzun vadedeki planları düşünmek bile uzun sürüyor. Vereceğiniz genel en mantıklı cevap, üstlendiğim pozisyon’ da işletmemdeki örnek personeller arasında yer almaktır. Buna benzer birkaç kelime ekleyin. Bunun ne kadar işler olduğunu soruyu soran kişide biliyor lakin; vazife gereği sorması gerekiyor. 

3- Sizin dışınızda birden fazla aday var ve sadece bir kişi işe alacağız sizi neden seçelim derlerse, İkametim işletmenize yakın diye başlamayın ama silsilede de ekleyin. Staj ve daha önceki iş tecrübelerim şu anki başvurduğum pozisyon için yeterli tecrübeye sahip derseniz iddaalı bir kumar oynarsınız. Diğer topları da kale dışına atabilirseniz o iş sizindir.  

Eğer var ise ; mesleğinize yönelik ilgi alanlarınız size ciddi bir ivme kazandıracaktır. Ben el aletleri kategorisinde görev almak istediğim iş görüşmemde, amatör telsizcilik hobimden, haliyle elektronik ve hırdavat içerikli konulara ilgili olduğumu söylemiş ve bu kategoride işe alınmıştım.  

4- En son girdiğiniz mülakatta neler yaşandı iş başvurunuz neden onaylanmadı ? Veya işletmede beğenmediğiniz bir şeyler oldu mu derlerse, kaç kaç tuzak var. Sonra derler arka fonda, Half life teröristler kazandı. Orada yaşadığınız olumsuz olayı burada anlatıp diğer işletmeyi kötüleyecek misiniz ? Gelecekte bu işletmeden herhangi bir şekilde ayrılırsanız, acaba hakkımızda ne dersin şeklinde ağızdan laf alma cümlesidir. 

5- Eğer mezuniyet sonrası özgeçmişinizde ilk işinizse sormazlar lakin, bir yada iki işletmede çalışıp uzun bir ara verip ardından iş arama sürecine girdiyseniz; Özgeçmişiniz de var olan zaman boşluğunun nedeni ve mantıklı gerekçelerini mülakat öncesi çalışarak gitmeniz gerekmektedir. Ama asla babam harçlık veriyordu çalışmak aklıma gelmedi demeyin. Ama 2020 yılındaki boşluklar için elimi yıkıyordum derseniz bir nebze mantığa büründürebilirsiniz. 

6- Eski işletmenizde size verilen iş vazifesi, sizin yapabileceğinizin altında veya çok üzerinde bu durumda tavrınız ne oldu derlerse ? Bazen olurdu diye tuzak sorularda gelir. Sizden beklenen cevap eğer çok rahat yapabildiğim bir işse bekletmeden hemen yaparak iş birikmesini engellerim. Yapamayacağım teknik bilgi veya başka tecrübelere ihtiyacım olursa da bu işi yapan iş arkadaşlarım veya uzmanlara danışırım. Ama yine de bu işi başarırım olmalı. Kapasitenin çok üzerinde olmasına rağmen mi dediklerinde ise; şuanda yaptığım işte ilk başlarken zordu ve yapamıyordum dediğiniz an o işe sizi almak için gerekirse başkasını işten çıkarırlar. 

7- Daha önceki yöneticinizle görüş ayrılığına düştüğünüzde nasıl tavır aldınız  ? .Bu sorudaki tuzak “BUBİ” tuzaklarında yok arkadaşlar, sizin verebileceğiniz muhtemel cevaplar şöyle, 

 Yönetici yanlış’ ta yapsa sorumluluk onda, ben üzerime düşeni yaparım.  

Doğru bildiğimi yaparım. 

Önce yöneticime görüşlerimi mantık çizgisinde anlatmaya çalışır, problemi çözemediysem bir üst yöneticiye durumu iletir. Ayrıca konu hakkında yazılı raporlama yaparım. 

Hiçbir şey yapmam. 

“Bana soruda aldınız denildi ? ” Alırdınız denilmedi bu nedenle, daha önce yaşamadığım bir tecrübe konusunda yorum yapmam doğru olmaz derdim. 

8- Önceki yöneticinizin geliştirmenizi istediği yönleriniz nelerdi ? Ayrıca size göre zayıf ve başarılı yönleriniz nelerdir ?  

Bu soru kişiye özel cevaplar barındırdığı için bunu da size bırakıyorum. 

9- Şirketinizde yaşanabilecek yeniden yapılandırma kapsamında mevcut pozisyonunuzun başka pozisyonla birleştirilmesi gibi nedenlerle işinizden ayrılmanız gerekirse ekip lideri olarak çalışma arkadaşlarınızı nasıl motive ederdiniz ? 

Soruyu okuduktan sonra içinizden geçeni çok sesli söylediğiniz için duydum,  adamlar beni işimden etmiş işsiz kalmışım bir de o işin ekibin geleceğini mi düşüneceğim derseniz, ben buna evet iş sadakati ve yaptığın işin hakkını vermek ve oradaki eski ekip arkadaşlarınızla dostluk ilişkilerinizi devam ettirmenin mantığının bunu gerektirdiğini söyleyebilirim. İşten çıkarma olmasa da şirket içi istemediğim bir çalışma bölgesine gönderildim. Eski işime göre % 70 daha çok çalışma ve daha az maddi gelirim söz konusu. İlk çalıştığım departmanda hala bir ihtiyaç halinde aradıklarında elimden geleni yapmaya devam ediyorum. Biliyorum ki bu benim yaptığım işe saygımdandır.   

10- Şuanda çalıştığınız şirketten neden ayrılmak istiyorsunuz ? Mobing mi var ? Yoksa mesafeler mi size engel ? Gelecekte terfi edeceğiniz bir pozisyonda sizi şu anki evinizden çok uzakta görevlendirirsek ne yaparsınız ?  

Bu sorulara kadar geldiyseniz, sizin gelecekte yönetici olabileceğinizi düşünüyor ancak, iş ve süreç yönetimini öğrendikten sonra başka şirkete transfer olup olmayacağınıza emin olmak istiyorlar demektir. 

11- Mevcut ekonomik ve pandemi koşullarında işletmeler kapanırken, insanlar işsiz kalırken siz mevcut işiniz olduğu halde, yeni bir iş bulmadan mevcut işinizi neden bıraktınız ?  

Bu sorunun çok çeşitli senaryoları var. Lakin en kibar olanı yaptığım işten artık keyif alamıyor ve istediğim kadar verimli olamıyordum demenizdir. Daha sonra cümleyi şekillendirerek varsa mobing yoksa da yol veya kariyer imkanları konusunda kendinize uygun görmediğinizi de ekleyerek tamamlayabilirsiniz. 

12- Size sosyal hakları anlattıktan sonra maaş beklentinizi sorarlar, Göz göze bakışmanız üç saniyeyi geçerse ya asgari ücretle oradan ayrılırsınız ya da işinizi AŞK ‘ la yapmaya çalışırsınız.  Burada temel mesele önceden işletmeyi araştırıp gittiğiniz için ve işletme çalışanlarından bilgi edindiğiniz için işletmede alınan maaş ortalamasını da hesap ederek alacağınız maaş konusunda nokta vuruşu olarak net olmanızdır.  

Unutmadan, onlar size her şeyi açıkladıktan sonra sizde aklınıza takılan tüm detayları sorun. Soru aklınızda kalarak sizin veriminizi bozacağına karşınızda tapu gibi bir cevap olarak kalsın. 

EK NOTLAR :  

Sizi sıkıştıracakları en temel soru;   önceki işinizden neden ayrıldınız ? 

Burada aklımızda yer edinen iki handikap var. Dürüst mü olacağız ? Stratejik mi davranacağız ?  

Ne yaparsan yap etik olarak yap, başka bir işyerine gidip eski işyerini kötüleyemezsin. İşinden istifa etmene neden olan sebepler senin faydana olabilir. Ama iş yerinin evine uzaklığı, patron veya iş arkadaşlarınla yaşanan problemlerden bahsetmen doğru olmaz. Bunlar kişisel olarak haklı ve doğru nedenler olsa da, işe alım sürecini yürüten yöneticinin duymak istediği şeyler olmadığına emin olabilirsin. Bunun yerine işin aksayan ve çalışmayı bile zorlaştıran yönlerinden bahsedebilirsin. Mesela ben, işyerimde ürün transferi esnasında asansörümüze ürünü yerleştirmenin zorluğundan çok problem yaşıyorum.  

Neyi neden istediğini açık net ve tereddütsüzce açıkla. Genel cevaplar sana genel iş ilanları dışında bir kapı açmayacaktır.  

Olumsuzluk ve yalandan uzak durduğun gibi, negatif yorumları da kendine dahi saklama. Eski işyerinde olumsuz anılar yaşadığın arkadaşların veya yöneticilerin olabilir. Cevapların eleştiri barındırsa bile yapıcı olmalı. Bugün onları şikayet edersen yarında şuandaki şirketini şikayet edebileceğini düşünürler. Seni şirket içi küçülme veya yöneticinin egosu ya da herhangi bir nedenle işten çıkarmış olabilirler, Eğer yüz kızartıcı bir iş yapmadı isen bunu rahatlıkla söyleyebilirsin. Ve işten çıkartıldığın eski şirketinin sana kazandırttığı tecrübe ve yeteneklerden bahsedebilirsin. Ancak asla yalan söyleme… 

Olumsuzları olumluya çevirmek dışında kazanmanın yolu olmadığı iş hayatında, mülakatta şöyle bir ifade kullanabilirsin. Mevcut görevim satış danışmanlığı ancak ; becerilerim, amaçlarım ve de kariyer hedefimin satış biriminden daha çok satın alma veya operasyon kanadında yer almak olduğunu fark ederek bu pozisyona başvuruda bulunmaya karar verdim diyebilirsin. 

Sorulara net olduğun gibi, kısa ve öz ve de net cevaplar ver. Şablonu göz önünde çizdirebilecek kadar bilgi ver, ancak, fazla ayrıntıya girmek faydadan çok zarar verir. (Defalarca olumsuz tecrübe edindim.)  İlginin de heyecanının da kontrolü sende olsun, anlık duygusal gelgitler ile ciddi kararlar alma. Görüştüğün iş hayalindeki iş olabilir. Haliyle kaçırmak istemeyebilirsin. Ama görüşme esnasında mevcut işinden ayrılmak için gerekçeni hayalindeki iş olduğu için olduğunu söylememelisin.

Çünkü insan ;   

                                              Yazının Sözü Uygulaması: 

“İnsan ulaşamadığı her şeyin ‘delisi’ ulaştığı her şeyin ‘nankörüdür’ …”  Pablo Neruda 

İş – te mülakatın türleri ve bana kalan hatıraları…

İş hayatında ekmeğin aslanın midesinde eritildikten sonra kalan posası için dahi ciddi bir kapışma olduğu şüphe götürmez bir gerçek. Aslında konuya ortasından girmiş olabilirim. Bunu her zaman yapamıyor olsam da bu defa buna ihtiyacımız var. Çünkü okullar ve sonraki dönemin yüksek öğretimi üniversiteler bizi iş hayatına özel sektöre kurum içi iletişime ve de kurumun dış yüzündeki 100 kasa 500 sermaye mantığındaki muhasebesine alıştırmadan bizi direkt olarak saldım iş hayatına, tecrübe edine diyerek kendisine yol çıkarıyor.  Haliyle iş az rakip çok, haliyle istenen çok becerilen edinilen beceri az, üniversitelerde grafik tasarım bölümünde öğretim görevlisi olunması için Osmanlıca bildiğine dair belge istendiği dönemleri gördüğümüz için, bazen bilgi ve deneyimimiz olsa da ne yazık ki bir anlam ifade edemiyor… 

Yüzlerce belki de binlerce birilerine göre başarısız kendime göre ise tecrübe edindiğim iş görüşmeleri ile iyi bir birikim sahibi oldum. Bu dönem içerisinde mülakatlar ve istenenler ile yöntemleri de işe sektöre ve pozizyon’ a göre kendilerini güncelleyerek, iş arayanların karşısına çıkıyor, biraz da onlardan bahsetmek istiyorum. 

   Grup çalışması mülakatları 

Daha çok hizmet sektörü görüşmelerimde deneyimlediğim bu görüşme modeli, kurumsal marketlerde ve firmalar için çalışan merchandiser hizmeti veren taşeron aracı firmalarda  çok sık kullanılıyor. En çok vasıfsız personel ihtiyacının olduğu bu sektör, en çok verim alacağı işini hak ettiğinden daha çok fazla yapacak personelini karpuz seçimi yapar gibi yapmaya çalıştığı yöntemdir. Genel olarak kurumsallaşmaya orta seviyede devam eden işletmeler, ve kurumsal yapıda olup, bazı hizmetlerini ajanslar ile gördüren genelde finans kuruluşları olmak üzere, çeşitli pozizyonlar için birden fazla adayı değerlendirerek hangisine daha yatkın verimi yüksek gözüyle bir bakıma Hollanda ineği mantığında değerlendirecekleri grup mülakatlarını tercih ediyorlar. Bunu yaparken de Covid – 19 öncesi, 20 – 25 iş arayanı koyun sürüsü mantığında bir odaya alıp kasıtlı olarak heyecandan gerilen gençlerin “elektirikli yılan balığına” kapılmış gibi bir hale gelmesi ile, süregelen bir mülakat sürecidir.  

Adaylar öncelikle grup içerisinde teker teker kendini tanıtır, ardından söyleyeceklerini iyice dinledikten sonra da, rasgele aday sayıları eşit olacak şekilde gruplara ayrılarak adayların ekip içi bireysel  ve ekip içi nasıl çalıştığı üstünkörü 15 – 20 dakikalık süreçte gözlemlenir.  Adayın problem çözme, analiz etme, istek, coşku, kararlılık, liderlik ve işletmeye maliyeti sonrası getireceği faydaları irdeleyerek bir grup mülakatı tamamlanır.  

İnsan kaynakları yöneticilerinin kullandığı belli stratejik hamleler vardır. Bazılarını tecrübe etme imkanım oldu bazılarını ise, İK yöneticisi arkadaşımdan taktik yok bam bam sloganı ile kopya çektim.  

Değerli işsiz veya stajyer adın her neyse önemsiz,  önemli olan mevcut halinin çalışmaya, öğrenmeye anbiyane tabirle ameleleliğe mecburen hazır olmandır.  

  • Sakin ve kararlı olarak bu işi ben alacağım dediğin an o iş senindir bu isteğin gözlerinde TL olarak yansıdığında, hele ki bir satış pazarlama hizmeti söz konusu ise, gözlerindeki Türk Lirası simgesini ateşler eşliğinde göstermelisin. 
  • Lise dönemlerinden beri stajlar ve kısa zamanlı işlerde çalışman sana hem para hem de özgüven kazandıracaktır. Unutmadan bu çalışmalar esnasında sigortan yattığı için, emeklilik pirimi de işyeri tecrübende kanıtlanabilir şekilde artıyor.  Bunları söyleyen ben yüzlerce iş görüşmesinden elim boş dönsem de şu anki çalıştığım işletme dahil dört işyeri tecrübem oldu. Ve şu anki dahil her birini her yerde referans gösterebiliyorum.  
  • Mülakat esnasında aktif katılımda bulun, mülakatı yapanlar senin bir şey bilmediğini biliyorlar ama hiçbir şey bilmediğini bilmiyorlar. Asla geri planda kalma. 
  •  İlk hedefiniz İşyeri ileri… 
  • Kendinle birlikte diğer pasif kalan adayların aktifleşmesini sağlamaya çalış. Böylece birleştirici ve yönlendirici liderlik özelliğini grup mülakatında öne çıkararak kolaylıkla sivrilebilirsin. 
  • Asla hiç kimseyi eleştirme sen işine odaklan. Kimse ile yarış yapmıyorsun saygı ile dinle, sen konuşurken de başkalarının dinlemesini sağla.  Ama her ne yaparsan kibarca ve AŞK’ la yap.    

                                                En çok denenen grup mülakat denemeleri 

  • Play back olarak aklımda kalan bir kelime var. İngilizcedeki anlamı geri çalma demek. Aklıma yerleşmesinin temel nedeni ise, bir uzman çavuşun askerlik vazifemi yaparken bölüğümüzde topluca koro halinde marşlara ses vermeyen ama ağız oynatan arkadaşlar için kullandığı ifadelerdi. Türkçeye biraz daha yontmaya çalıştığımda, taklitçilik ve tekrarlayamamak gibi anlamlar çıkarmaya çalıştım. Birbirinden farklı ifadeler olsalar da,  bu meselede asıl konu grup mülakatında verilen görevlere göre misyon yüklenip rol yapmak, tiyatronun bir parçası olmaktır. Her aday verilen görevi süper Mario gibi tamamlayarak, bir sonraki aşamaya geçişi sağlıyor. İçlerinde aranılan yeteneklere sahip olanlar bir sonraki eleme aşamasında kendilerini bulabiliyorlar. 
  • Denge sağlayıcıları, aslında bu da benim kendime göre tanımladığım bir kelime buradaki nihai amaç fiziken görevler vererek el becerilerinin ve birbirini tanımayan insanların dakikalar içerisinde ekip çalışmasına uyumlu olup olamayacaklarını öğrenmeye çalışan bir sistemdir. 
  • Münazara : Maalesef genç nesiller bu kelimeye birazcık yabancı kaldı. 2006 yılında katıldığım izcilik kampında ilk kez duyduğum bir kelimeydi. Farklı görüşlerin kelimeler eşliğinde cenk etmesi de diyebiliriz. Benim kelimem senin kelimeni döver olayının edebiyat bilimindeki ismi de diyebiliriz.
  •   Belli bir Stratejik Plan Dahilinde, grubun görüşlerini ortaya koyarak mantıklı bir sonuca en kısa sürede ulaşması istenir. Amaç fikri hür vicdanı hür çalışanların özgür ve bağımsız karar alabilmesi, işletmenin faydası için nitelikli ve kaliteli fikirler geliştirmesidir. 
Görüşme esnasında her iki tarafta diğerinin aklından geçeni merak eder.

Buraya kadar her şey tamam…  

Da eksik olan bir şeyler de yok değil sanki ;  

Grup mülakatı da tuvaldeki resme senin atabileceğin rengarenk fırça darbeleri ve farklı kalınlıktaki uçlarının bıraktığı izleri de ana temada birleştirerek sanat eserine çevirdiği noktadır. Bu nedenle bazı anahtar kelimeler senin işe giriş ve istediğin süre kadar kalıcılığını belirleyecektir.   

Elbette birisi söz alacak ve bir şeyler söyleyecektir. Sen de onun çizdiği yol haritasını kılcal damarlara ayırmadan, detaylandırmaya bak. Buradaki temel faktör az kelime ile nokta vuruşu vurgu yapabilmektir. 

Peki onun fikrine alternatif sunmak istiyorsak ne yapmalı dersek te, onun fikrini ezmeden benim şahsi fikrimde bu şekilde diye ekleyebilirsin. 

Unutmadan ;  

Tüm konuşmana ilaveten, diğer adayın fikirlerine alternatif fikir sunduktan sonra da diğer adaylara da düşüncelerini sorarak hem onların fikirlerine saygını hem de ekip çalışmasına uyumunu göstermiş olursun.  

Hepsinin sonunda ;  

Tüm bu aşamalardan geçebilirsen bireysel görüşme süreci başlar, önce İnsan kaynakları yetkilisi ile başlayan süreç, işletmeye göre yetki tanımları güncellense de prosedür kurumsallaştıkça benzerlik gösterir. İK yetkilisi, kategori uzmanı, veya departman sorumlusu, işletme müdür yardımcısı, İşletme müdürü tabii ara süreçlerde kurumsal şirketlerde sıkça uygulanan online kişilik – karakter analizi sınavı süreçlerini tamamlamak ile işe sözleşmeli olarak kabül töreni başlamakta… 

 Bazen becerilerinizi sunmanız insanları ikna etmeniz hipnotize edici bir iletişim tekniği uygulayarak kelimelerin gücüyle insanlara hükmetmeniz gereken işler olur.    

Metropollerde yaşayanlarımız bilir, toplu taşımada özellikle metrobüs ve  şehir içi yolcu taşınması esnasında insanlara konuşarak yol istemek çok zor bir durumdur. Durakta durmak için, düğmeye bastığımı gören ve kırmızı yandığını fark eden biri sırf rahatsız etmek için belki de kendi rahatsızlığı da olabilir. Tekrar düğmeye basmamızı istediğinde ben direkt basıyorum hiç durumu anlatmak için enerji harcamıyorum. Çünkü söze başlamadan o yol bitmiş olacak. Ama iş hayatı böyle değil maalesef. 

Özel sektörde yeni mezun ve hiçbir tecrübesi olmayan dayısı, amcası, kuzeni olmayan bireyler için en rahat iş bulunan iş kolu hizmet sektörüdür. Daha basit ismiyle marketler, fabrikalar dönemsel veya proje bazlı personel alımı yapılan işletmelerdir. Burada yapacağınız genel olarak iki iş vardır. Ya bir ürünün tanzim tanıtım sergilenme satış öncesi sonrası gibi hizmetlerinde hizmet vermek ya da bu satış yapılırken al ver ekonomiye can ver mantığında patronunuzun kasasına para koyan kasiyer olarak yer edinirsiniz.  

Hangisinde olursanız olun misafiriniz konumundaki müşterilerinize, en kısa sürede en iyi hizmeti sunmalı, ikna etmeli ve sürekliliği üretirken zor problemlerine kısa sürede kalıcı çözümler bulmalısınız. 

Genellikle sizden uygulamada beklenen anlık olarak ürün tanıtımını yapabilmeniz olsa da, bazen özel durumlar sonucunda ppt. Uzantılı dosya hazırlayabilirsiniz. Genellikle önceden haberiniz olur ama bazı ultra kurumsal işletmeler iki ayağınızı bir papuca sokmak için son dakika şaşırtıları (sürprizleri) yapıyormuş. Asıl amaç sizin sunumunuzu dinlemek değil, tavşana kaç tazıya tut demekmiş. Sizin panik olup olmadığınızın kontrolüymüş. Yaşadım ve mülakatı yapmak isteyen kişinin benden daha az bilgi sahibi olduğunu fark edip, görüşmeden nezaket kuralları eşliğinde müsaade isteyerek ayrılmıştım. 

Umarım senin için faydalı ve farkındalık yaratan bir yazı olmuştur. Yazarken hiç düşünmeden yazdığım aklımda birleşen kelimeler ile çatışarak bir araya getirdiğim Çin seddi gibi cümlelerim dolayısıyla affına sığınırım.  

Unutmadan ekleyelim ;  

Sunumu ister görsel notlar eşliğinde ister sözel olarak yapın. Belli noktalara dikkat etmelisiniz. 

  • Sunum konu ve ana hedeften sonra sırayla sonuca ilerle. 
  • Kısa net cümleler varsa görsel ile dinleyicinin aklına yerleş. 
  • Sunumda yer almamış ama şaşırtı sorulara karşı hazır ol. 
  • Sakin ol ve göz temasını sakın kaybetme. 
  • Sesin tüm dinleyicilere eşit olsun. Kendinden emin ol. Senin anlatacağını en iyi sen biliyorsun. 
  • Önceden belirlenen sürede tamamlamalısın, bununda yolu tekrardan geçer. Ve imkanın var ise, son 5 dakikanı soru cevap için ayırarak sunumu riske alarak kendi lehine çevir. Kaçamıyor isen, sayısal veriler harici yuvarlak değişken bilgiler sunabilirsin. Akademik savunmamda çok faydasını gördüm. 

 Yazının Sözü Uygulaması  :  

Hayatının sözünü kontrol sende olduğu sürece sen yazarsın, bunun için ilk hedef kendi potansiyelini tanımak ve kendine koyduğun sınırları kaldırmaktır.